Sound&Lightingvn Documents

Hoàn thiện hơn nghệ thuật nghe nhìn...

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Giáo trình Ánh sáng Sân khấu

E-mail Print PDF

 

 

 

 

GIÁO TRÌNH

ÁNH SÁNG

SÂN KHẤU

 

 

Editor by: Judy Kupferman and Jeffrey E Salzberg

Tổng hợp và biên dịch: Lê Tuyên Phúc.

 

GIỚI THIỆU:

            Giáo trình này được tổng hợp và biên dịch từ giáo trình giảng dạy của hai tác giả: Judy KupfermanJeffrey E Salzberg. Hai tác giả này đã tổng hợp hàng chục cuốn sách về ánh sáng sân khấu để viết ra giáo trình này. Bởi thế nó có một tầm nhìn khá tổng quát, không đi sâu vào những chi tiết vụn vặt, chỉ viết ra những điều tối cần thiết để dùng cho mục đích giảng dạy (nói đúng ra, chỉ có những kiến thức bổ sung và những kiến thức phải biết, không nhắc lại những gì quá cơ bản mà có lẽ các bạn đã học qua). Tôi thiết nghĩ, đây sẽ là tài liệu cơ bản gối đầu nằm cho các bạn yêu thích nghề ánh sáng ở VN chúng ta. Các bạn cần phải thuộc nằm lòng, phải đọc thật kỹ từng câu để hiểu rõ được những ý tưởng của tác giả, những tài liệu khác (tôi sẽ phổ biến sau) chỉ là những bài đọc thêm để tăng cường thêm kinh nghiệm nghề nghiệp cho các bạn.

            Có lẽ ít người hiểu rằng, nghệ thuật ánh sáng sân khấu chính là ở ánh sáng nền (background), sự pha trộn màu, sự định hướng ánh sáng, làm nổi bật đối tượng, chủ đề bằng những phương pháp sáng tạo căn bản hay ngẫu hứng của người thiết kế và vận hành ánh sáng. Những ánh sáng kỹ xảo khác chỉ gây hiệu ứng nhất thời, chỉ nên áp dụng cho từng bối cảnh, từng thời điểm, nó sẽ tạo ra những tình huống bất ngờ, huyền diệu, ma quái. Nhưng nếu lạm dụng và lập lại nhiều quá sẽ thành đơn điệu, tạo ra cho khán giả một cảm giác buồn chán. Tôi nhận thấy nhiều bạn đang sa đà vào điều này.

            Ở hầu hết các show quốc tế, operator chính là master technical, đôi khi công việc này do chính người thiết kế ánh sáng kiêm nhiệm. Ông ta sẽ ngồi ở bàn điều khiển chính có dimmer, còn những người khác sẽ chia làm nhiều bộ phận như movinglight, lazer, khói, follow v.v. Tất cả đều thực hiện theo bản tổng phổ kỹ thuật do người thiết kế soạn ra. Chỉ cần nhìn cách sắp xếp nhân sự như vậy là các bạn cũng đủ hiểu.

            Xin lỗi trước các bạn về những sai sót chắc chắn sẽ có trong phần biên dịch này. Từ ngữ của VN không đủ để dịch chính xác về kỹ thuật, từ nào khó dịch, tôi chỉ dịch sơ qua hay để nguyên tiếng Anh. Các bạn có thể đọc thêm phần chú giải thuật ngữ ánh sáng ở cuối giáo trình này. Nói thêm, tôi cũng dị ứng với từ “nhà thiết kế” (trong tự điển dịch từ “designer”) hay nhà nọ nhà kia, chỉ dịch đơn giản là người thiết kế.

            Cuối cùng: “Kiến thức chỉ là bước khởi đầu”.

            LTP.

            Vài nét về hai tác giả:

            Judy Kupferman một người Mỹ gốc Israel: thiết kế, kỹ thuật giảng dạy ánh sáng. đã thực hiện ánh sáng cho hơn 600 vở kịch, ballet, opera, biểu diễn ngoài trời, công nghiệp, trình diễn thời trang, triển lãm bảo tàng, bất cứ điều gì cần thiết khác để có thể nhìn thấy được.

            Jeffrey E Salzberg là người thiết kế ánh sáng cho nhiều nhà hát, khiêu vũ, opera trong khu vực thành phố New York tại Mỹ. Danh mục làm việc của ông thể được nhìn thấy trực tuyến tại www.jeffsalzberg.com công việc chính của ông là chủ đề một hướng dẫn trực tuyến của Rosco Labs mang tên "Lighting Aerialists, Puppets and the Sahara Desert". Định hướng sân khấu yêu thích của Jeff : "Freud lấy một cái điện thoại, nó biến thành con tôm hùm".

 

MỤC LỤC:

KHAI ĐỀ

CÔNG NGHỆ ÁNH SÁNG:

& Cáp đin, hệ thống dây điện, jack ni

& Nhiệt độ màu – Ánh sáng “Trắng” không phải là màu trắng.

& Bộ điều khiển ánh sáng.

            - Bộ điều khiển thủ công.

            - Bộ điều khiển bằng máy tính.

            - Cue-only, tracking và blocking.

            - Submasters

& Kỹ xảo, hiệu ứng.

& Công thức điện.

& Điện – Nhưng điều nên và không nên. Treo và gỡ thiết bị ánh sáng.

& Thiết bị (đèn).

            - Spotlight Ellipsoidal Refector.

            - Spotlight Fresnel-lens

            - PAR.

            - Đèn LED.

            - Spotlight Plano Convex.

            - Svoboda.

            - Máy chiếu Linnebach.

            - Floodlight.

            - Striplight.

            - Thiết bị tự động.

& Hệ thống treo đèn.

            - Định luật bình phương nghịch đảo.

            - Ống kính.

& Lắp ráp.

            - Công nghệ.

            - Kết nối cứng và mềm.

            - Kết nối tương ứng và mô tả sơ lược về dimmer.

& Đo độ sáng:

& Sự phản chiếu và chóa phản chiếu.

& An toàn.

THIẾT KẾ ÁNH SÁNG LÀ NGHỆ THUẬT

& Tiến trình thiết kế ánh sáng:

            - Hai phương pháp thiết kế.

            - Chu trình diễn tập.

            - Người thiết kế ánh sáng và quản lý sân khấu.

& Những nguyên tắc về bố cục.

& Chức năng của ánh sáng sân khấu.

& Chất lượng của ánh sáng.

& Trộn màu.

& Đồ họa.

            - Tỷ lệ.

            - Sơ đồ.

            - Phần.

            - Khối tiêu đề.

            - Chú giải.

            - Biểu tượng.

& Góc độ của ánh sáng.

& Hướng dẫn từng bước để vẽ sơ đồ ánh sáng.

& Công việc giấy tờ.

BẮT ĐẦU SỰ NGHIỆP CỦA BẠN.

& Nhân viên và nhân sự.

            - Quản lý

            - Nghệ sĩ

            - Tác phẩm.

& Tập sự.

& Danh sách công việc.

& Tóm tắt và gặp gỡ

CHÚ GIẢI THUẬT NGỮ

& A-C

& D-F

& G-I

& L-P

& Q-U

& V-Z

 

 

KHAI ĐỀ:

            Triết lý về thiết kế đều khác nhau do đó, phương pháp giảng dạy cũng vậy. Không có giáo trình nào có thể đầy đủ cho tất cả các chương trình giảng dạy.

            Nếu bất kỳ tài liệu nào trong giáo trình này mâu thuẫn với điểm nào giáo sư hay người hướng dẫn của bạn đã nói với bạn, song song với những gì bạn đã học được trong lớp học (điều này chắc chắn sẽ có một tác dụng có lợi hơn cho điểm số của bạn). Không có một cách nào "đúng-right" để làm bất cứ điều trong nhà hát, chỉ có những cách sai là: không an toàn, phi đạo đức, hay bất hợp pháp.

            Điều quan trọng là hãy nhớ rằng, mặc dù ánh sáng sân khấu thể dựa nhiều vào công nghệ nhiều hơn so với hầu hết các thể loại khác, nhưng lại lại có nghệ thuật hơn cả nghề ca hát, diễn xuất, và khiêu vũ. Người thiết kế ánh sáng giống như biên đạo múa, đạo diễn và diễn viên - là một người nghệ sĩ.

            khuynh hướng dẫn tới sa lầycông nghệ chỉ tập trung vào khía cạnh chứ không chú trọng về nghệ thuật, tương đương với sự liên quan của một kiến trúc sư với gỗ và gạch chứ không phải là sự trình bày tổng thể của tòa nhà.

            Bất kỳ người thiết kế nào không thừa nhận rằng thiết kế của / ông ấy đã được ghi nhận bởi người có kỹ thuật tốt, lẽ cũng vì nó rất mới với sân khấu chuyên nghiệp, hay là nói dối. Kỹ thuật viên là một tên gọi cao quý đáng ngưỡng mộ, nhưng một sự khác biệt giữa người thiết kế và kỹ thuật. Kỹ thuật viên không bao giờ "dưới" người thiết kế, cả hai vị trí đều bình đẳng về tầm quan trọng, nhưng không giống nhau. Một người cũng có thể làm cả hai việc trên, nhưng cũng không nhất thiết phải như vậy.

 

CÔNG NGHỆ ÁNH SÁNG:
& CÁP ĐIỆN, HỆ THỐNG DÂY ĐIỆN, JACK NỐI

 

            Lưu ý:

            • Các thông tin trong phần này hợp lệ tại Mỹ, nhưng không áp dụng trong hầu hết các nước khác. Muốn có một cái nhìn tổng quan về thực hành điện ở các nước khác, Xem thêm ở cuối giáo trình này.


            Chữ viết tắt:

            • "A" = Ampere
            • "V" = điện áp
            • "W" = Công suất

            Dịch vụ cung cấp điện trong các tòa nhà thương mại Mỹ nhất là những gì được gọi là "ba phase", vào mỗi tủ điện ba dây điện "nóng- hot", một dây trung tính, nguội (neutral), và dây an toàn nối đất (ground). Đo điện áp (không làm điều này bằng bản thân) giữa bất kỳ hai dây nóng là khoảng 208V (380V). Điện áp đo giữa dây bất kỳ và trung tính trên danh nghĩa là 120V (220V) (nhưng thường là một nơi nào đó giữa 110V và 125V). Không có điện áp đo được giữa dây trung tínhnối đất. Năng lượng này là "nhánh- branched off " của mạch riêng biệt, mỗi thiết bị (ngoại trừ trong trường hợp của các thiết bị như điều hòa không khí và động cơ lớn khác) đều có một nóng, trung tính, và nối đất, do đó sẽ là 120V (220V).

            (Các chữ in nghiêng trong ngoặc là điện thế ở VN – ND)

            Các loại cáp điện được chấp thuận cho xử dụng trong rạp chiếu phim, nhà hát thường có ba dây: đen, trắng, và xanh lá cây. Dây màu đen là nóng. Các dây màu trắng là trung tính. Dây màu xanh lá cây là dây an toàn nối đất.

            Đường dẫn điện từ Dimmer đến thiết bị ánh sáng :

            DIMMER => CB (CẦU CHÌ) => MẠCH ĐIỆN SÂN KHẤU => CÁP NỐI (nếu cần) => THIẾT BỊ ĐÈN.

            Điều quan trọng là dimmer, CB, mạch điện sân khấu và cáp nối, tất cả coi như để mang tải cùng một lượng cường độ điện. Bảng dưới đây cho thấy ước lượng cường độ dòng điện cho các kích cỡ cáp điện khác nhau.

 

AWG

≈ mm

(ND)

Cường độ tối đa

(A) ở 120V

0000

11.684

400

00

9.26592

200

0

8.25246

175

1

7.34822

150

2

6.54304

125

4

5.18922

100

6

4.1148

80

8

3.2639

50

10

2.58826

50

12

2.05232

20

14

1.62814

15

16

1.29032

10

 

            (Ở VN, với điện thế 220V, có thể tính độ chừng nhân số trong bảng trên với 0,755, với điều kiện dây điện là loại chính phẩm, hạng “5 sao” – ND)

            "AWG" là chữ viết tắt của "American Wire Gauge" và là một thước đo đường kính của một vật dẫn điện, gauge càng thấp, dây điện càng lớn. Lưu ý rằng "0" được phát âm là “aught”, như "0000" được gọi là "four-aught".

            Ở Mỹ, hầu hết các dimmers đều là loại 20 amps, bởi vậy theo bảng trên, bạn nên xử dụng cáp 12 AWG cho những dimmers. Các jack nối trên các dây cáp cũng cần phải 20 amps. Dưới đây là các jack nối phổ biến nhất được xử dụng trong nhà hát tại Mỹ:

01                02                03

Stage Pin (jack nối sân khấu)                            Twistlock (khóa vặn)                         Parallel Blade(còn gọi là “Edison”)
(Còn được gọi là "2P & G"
"H
ai pin và nối đất")

 

NHIỆT ĐỘ MÀU - (COLOR TEMPERATURE)

ÁNH SÁNG “TRẮNG” KHÔNG PHẢI LÀ MÀU TRẮNG

            Ánh sáng "trắng" tồn tại chủ yếu chỉ trong lý thuyết, tại bất kỳ thời điểm nhất định nào. Ánh sáng, chúng ta nghĩ là "trắng", thực sự là một khoảng nào đó giữa màu vàng nhạt và màu xanh nhạt. Phạm vi này được gọi là "nhiệt độ màu-color temperature". Có thể chứng minh tốt nhất bằng cách thiết lập cân bằng trắng "trên một máy ảnh kỹ thuật số để cho ra "ánh sáng ban ngày-daylight" và chụp ảnh dưới ánh sáng đèn đốt tim. Những kết quả hình ảnh sẽ một chút màu vàng, bởi vì ánh sáng đèn đốt tim vàng hơn (yellower) có nhiệt độ màu thấp hơn so với ánh sáng ban ngày. Tương tự như vậy, thiết lập cân bằng trắng bằng đèn "tungsten" và chụp một cảnh chiếu sáng bởi ánh sáng ban ngày sẽ cho ra một bức ảnh hơi xanh, ánh sáng ban ngày có nhiệt độ màu cao hơn so với ánh sáng tungsten.

04

                    Màu của bức ảnh chụp, đã thiết lập                                      Màu của bức ảnh chụp, đã thiết lập

       cân bằng trắng bằng "daylight" (hay "outdoor").                       cân bằng trắng bằng "tungsten" (hay "indoor").


            Nhiệt độ màu được đo bằng độ Kelvin, "viết tắt là" K. " Như đã đề cập ở trên, một nguồn sáng xanh hơn, nó sẽ nhiệt độ màu của nó cao hơn. Dưới đây là một bảng nhiệt độ màu gần đúng cho các nguồn ánh sáng thông thường:

Nguồn sáng

Nhiệt độ màu

Ánh sáng ban ngày u ám

6.5000 K

Ánh sáng ban ngày tiêu biểu

5.5000 – 6.0000 K

Ánh Sáng Sân Khấu / Photoflood

3.0500 – 3.4000 K

Đốt tim tiêu chuẩn

Ánh Sáng Sân Khấu

3.0000 K

Bóng đèn dân dụng sáng rực

3.0000 K

Mặt trời lúc mới mọc hay sắp lặn

2.7000 – 3.3000 K

Lửa của cây nến

1.8500 K

Lửa của que diêm

1.7000 K


            Vì vậy, điều này có nghĩa gì? Có phải bắt nguồn những con số này không? Nhiệt độ màu được tham chiếu bằng một "vật đen" tiêu chuẩn - một khối carbon (một khối kim loại, sắt có lẽ đúng hơn - ND), khi nung nóng đến một nhiệt độ cụ thể, sẽ phát ra ánh sáng màu sắc cụ thể.

            Bảng chia độ Kelvin (được đặt tên theo nhà vật lý người Anh William Kelvin) là một biến thể của bảng chia độ Centigrade/Celsius (C), ngoại trừ thay vì được tính từ điểm đóng băng của nước, nó được tính từ không độ tuyệt đối ". Nếu bạn lấy nhiệt độ Kelvin trừ đi 273, bạn sẽ có độ C tương đương.

            Bạn có thể nghĩ rằng trong số các màu sắc ở trên không có màu nào trông giống như màu "trắng" .... vậy là bạn nói đúng. Trước hết, chỉ đơn thuần là xấp xỉ và không xấp xỉ, như vậy chính xác. Thứ hai và quan trọng hơn – sự thích nghi của mắt (hay chính xác hơn, bộ óc). Bản thân chúng ta có khuynh hướng cân bằng trắng – white balance" tự động vào các nguồn sáng chiếm ưu thế trong môi trường của chúng ta tại bất kỳ thời gian nhất định nào. Nếu, thí dụ, bạn một thời gian đáng kể ở ngoài trời vào ban ngày và sau đó đi vào nhà hay căn hộ của bạn, ánh sáng nội thất có thể nhìn thành màu vàng trong vài giờ, cho đến khi bộ óc của bạn "cân bằng trắng" với môi trường mới của nó. Đây là một điểm bạn nên ghi nhớ, bằng cách nào đó, khi bạn đang viết vài “cue” đầu tiên cho show của bạn.

 

Còn tiếp

 


 

Add comment


GIÁO TRÌNH

CATALOG SCAN

Ai đang truy cập

We have 30 guests online
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay274
mod_vvisit_counterHôm qua384

Comment mới nhất

  • tanngoclighting 17.10.2014 00:33
    Ngoài ra, tuỳ thuộc theo từng hãng sản ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:26
    Sorry Khi đọc về cấu tạo đèn Fresnel (hình ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:14  
  • huonggiangcbe 11.10.2014 19:20
    Cháu đã gửi mail đăng ký một quyển ...

    Read more...

     
  • huonggiangcbe 24.08.2014 17:51
    e muon mua mot quyen GIAO TRINH AM THANH ...

    Read more...