Sound&Lightingvn Documents

Hoàn thiện hơn nghệ thuật nghe nhìn...

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Hệ thống Âm thanh Nhà thờ & Chương 05

 

Chương 05

Acoustics

Tính âm – Âm học

 

 

Bạn có thể mô tả tính âm tốt ra sao?

Thuật ngữ "Tính âm Tốt - Good Acoustics" có nhiều nghĩa. Tính âm tốt cho nhạc sĩ sẽ rất khác tính âm cho vở kịch. Mục sư thường muốn phòng phẳng và khô, chút reverb và không có echo. Dàn đồng ca thường muốn có phòng ẩm và sống động có thời gian vang (reverb time – RT) đủ dài để họ hát. Thuật ngữ này có nghĩa là gì và chúng ta có thể có những gì chúng ta muốn ra sao?

Tính âm cho giọng nói hay âm nhạc đều có tính chất và điều kiện cụ thể. Danh sách sau đây sẽ giúp mô tả theo điều khoản của giáo dân:

1. Tần số

2. Âm vang (Reverberation)

3. Phòng ảm đạm phẳng

4. Phòng

5. Echo

6. Echo rung

7. Phòng cộng hưởng

8. Va chạm, nẩy

9. Sắc thái

1. Tần số: Cũng giống như loa hay microphone đều có đáp ứng tần số, do đó, phòng cũng vậy. Phòng đáp ứng phẳng cũng tự nhiên như ngoài trời vào đêm yên tĩnh và thanh bình.

2. Âm vang: Là thời gian cần cho âm thanh giảm âm lượng đi. Tiêu chuẩn là xuống 60 decibel (dB.). Phương pháp đo âm vang cũ là bắn súng lục khởi động và xử dụng đồng hồ đo áp suất âm thanh để đo đúng thời điểm giảm xuống 60dB {44}. Ngày nay, máy tính tiện ích kiểm tra đo lường có thể làm phép đo ngay cả khi có sự kiện diễn ra.

3. Phòng ảm đạm phẳng: Điều này thường mô tả phòng có reverb time rất ngắn. Nó cũng đề cập đến một phòng nghe có vẻ giống như phòng khách thảm dày, nặng và đồ nội thất bọc vải. Reverb time thường là 1 giây hay nhỏ hơn. Không tốt cho giọng hát, âm thanh nhạc cụ. Phòng này lý tưởng cho ban nhạc chơi lớn. Phòng lớn ở nhà hát hay phát nhạc thu sẵn. Không thích hợp cho nhà thờ.

4. Phòng khô: Mô tả phòng có reverb time hơi dài, 0,9 - 1,4 giây. Nó thường có phản dội đáng chú ý đường biên giới gọi là echo, nhưng nó thường không can thiệp vào bài rao giảng. Không tốt cho hát, âm thanh nhạc cụ. Phòng này tốt cho ban nhạc chơi lớn. OK cho phòng lớn ở nhà hát hay phát nhạc thu sẵn. Không thích hợp cho nhà thờ.

5. Echo: Xảy ra khi âm thanh có đường đi 60 feet hay hơn, trong đó gần như tất cả âm thanh phản dội đều dội trở lại nguồn. Nếu phòng lớn hay dài hơn, những khu vực nghe thấy tiếng echo sẽ tăng. Tiếng vỗ tay đơn giản sẽ chỉ thị vấn đề echo. Những tiếng echo tồi tệ nhất là những tiếng bật ra khỏi bức tường phía sau và ảnh hưởng đến người trên nền chính nhà thờ. Trong vài trường hợp, echo có thể rất mạnh hệ thống âm thanh sẽ khuyếch đại nó. Cho khán giả nghe, nó trở nên đáng chú ý khi có sự gia tăng tiếng reverb tổng thể hay là họ nghe thấy tiếng echo cũng vậy. Trong cả hai trường hợp, tiếng lập lại làm giảm độ dễ hiểu. Phương pháp điều trị vấn đề echo đơn giản nhất là xử dụng vật liệu cứng khuếch tán. Sản phẩm đ thực hiện có sẵn, bao gồm ống bẫy (tube trap) ASC, khuyếch tán RPG, trụ khuyếch tán Poly. Echo cũng là sự kiện giữa tần số cao. Tần số từ 800 Hz trở lên. Echo tần số thấp không có khả năng và không phổ biến trong nhà thờ.

6. Echo rung: Echo rung xảy ra khi tiếng echo rất ngắn và nhanh, nghe như tiếng trái ping pong nẩy trên xi măng. Tiếng echo này mô tả hiệu ứng khi hai hay nhiều hơn bề mặt cứng và gợn phản dội âm thanh cho người nghe trong vụ nổ nhanh ngắn. Thông thường, rung xảy ra khi tường cách nhau dưới 80 feet. Echo rung cũng có thể là âm thanh trong sự kiện lớn hay khi xử dụng nhạc cụ gõ. Đối với hầu hết nhà thờ, echo rung yếu không can thiệp vào bài rao giảng.

7. Phòng cộng hưởng (boomy): Phòng cộng hưởng mô tả nhà thờ có độ hấp thụ âm thanh tần số cao và phản dội âm thanh tần số thấp khá lớn. Nó là sự kết hợp của vật liệu và kỹ thuật xây dựng gây ra hiệu ứng này. Thảm thường bị lên án là thủ phạm. Tuy nhiên, trong nhà thờ mới, tường và trần nhà thạch cao 2 lớp 5/8th và tường có rìa xiên có thể tạo sự khác biệt rất lớn. Vấn đề cộng hưởng này xảy ra trong phần lớn nhà thờ. Thường thì hệ thống âm thanh có thể hoạt động OK, nhưng phòng thường nghèo cho ca đoàn. Phòng cộng hưởng có thể có bất kỳ thời gian reverb. Thời gian càng dài, nó càng làm trở ngại cho phát biểu và hệ thống âm thanh kém hiệu quả hơn.

8. Va chạm, nẩy (Attack): Phòng có độ nẩy tốt là phòng cho phép phụ âm nói hay bộ gõ có thể nghe mà không cần quá nhiều reverb âm thanh hòa lẫn nhau. Đây là một đặc tính rất cần thiết. Phòng có đáp ứng tần số phẳng (flat)reverb từ 1,5 đến 2,2 giây có thể có đặc tính này.

9. Sắc thái: Sự kiện xảy ra khi chơi organ điện tử hay pipe. Thường sự rung động phần xây dựng tạo ra hiệu ứng méo tiếng organ. Nhiều organ nhà thờ phải thay thế vì sắc thái do vấn đề xây dựng. Thường thì organ mới cũng có vấn đề nhưng người cung cấp organ có thể thay đổi tần số đáp ứng của organ để sửa chữa vấn đề phòng. Thông thường, organ loại cũ không có khả năng này. Organ mới sẽ thay thế như phòng làm giảm hơn nữa. Sắc thái hiếm khi xảy ra với nguồn âm thanh như ca hát, nói chuyện hay piano.

Ngôn ngữ về Âm học

Trong ngôn ngữ âm học, hầu hết thuật ngữ xử dụng để mô tả những cái sai của phòng. Khi ai đó muốn mô tả phòng tốt, phải bao gồm những phòng tốt nhất cho: lời nói, khả năng chơi nhạc, hát hợp xướng, ca đoàn, độc tấu organ .... Không có cái nào nói về phòng hoàn hảo vì nó không thể đáp ứng tất cả yêu cầu cho nhà thờ kỹ thuật xây dựng độc lập. Cân đối các hiệu ứng phòng cho loại dịch vụ những cái bạn có thể có được trên thật tế. Vì vậy, khi ai đó nói, "Tôi thích tính âm nhà thờ xuống phố", bạn phải bao gồm loại nhà thờ, loại hiệu ứng phòng và phòng được xử dụng cho mục đích gì.

Sau đó, có những người đo lường và kiểm tra tính âm của phòng và cho thánh đường điểm đã đạt chuẩn, ngay cả khi âm thanh tệ đến nỗi hiệu suất của phòng tập thể dục trường nghe còn tốt hơn. Làm sao khả thi? Đơn giản. Vài người sẽ cho thông số reverb tại 1000 Hz là 1,6 giây và cho như vậy là tốt. Thông số như vậy rất dễ bị nhầm lẫn. Thí dụ, nhà thờ "A" có thể có reverb time là 5 giây ở 200 hertz, 1,5 giây ở 1000 Hz và 0,5 giây ở 4.000 Hz và vẫn ghi trị số là 1,6 giây. Phòng như vậy sẽ rất cộng hưởng và không đáp ứng nhu cầu cho nhà thờ. Trong nhà thờ "B", reverb time có thể ngược lại, reverb time là 1,1 giây ở 200 hertz, 1,4 giây ở 1000 Hz và 1,9 giây ở 4.000 Hz và vẫn ghi trị số là 1,6 giây. Tuy nhiên, phòng này có thể âm thanh bị mỏng và có vấn đề echo nghiêm trọng.

Thiết kế hay thay đổi âm thanh của nhà thờ sự cân bằng tốt là khả thi. Hơn nữa, với thiết bị điện tử hiện đại ngày nay, âm thanh nhà thờ có thể thay đổi theo ý muốn, nhưng phải thiết kế đại cương cho nó. Sẽ an toàn hơn khi nói nếu nhà thờ được xây dựng hay thay đổi theo thông số kỹ thuật sau đây., Bạn sẽ có tính âm cho tất cả mọi người trong nhà thờ được hưởng, bao gồm cả nhu cầu cho organ.

Thông số về âm học có thể đạt.

1. RT6045 cho dịch vụ truyền thống và thờ phượng phải là 1,9 giây từ 170 Hz đến 3.000 Hz ± 0,2 phần mười giây. Bạn có thể tăng reverb lên 2/10 giây nếu nhà thờ chỉ làm chương trình âm nhạc cổ điển. Nếu nhà thờ có kế hoạch bao gồm âm nhạc đương đại, rút ngắn thời gian còn 1 phần mười giây.

2. RT60 1,5 giây từ 170 Hz đến 3.000 Hz ± 0,2 phần mười giây cho nhà thờ Evangelical (Tin Lành)Protestant ánh sáng cho chương trình âm nhạc trung bình.

3. RT60 1,3 giây từ 170 Hz đến 3.000 Hz ± 0,2 phần mười giây cho nhà thờ CharismaticPentecostal chương trình âm nhạc hiện đại nặng.

4. Sẽ không có những bức tường song song.

5. Bất kỳ bức tường nào cách vị trí phát biểu hơn 70 feet và lớn hơn 600 mét vuông nên gắn nhiều vật thể trên cao cho mục đích phản dội. Hay, tường có thể được xây dính vào tường nhỏ hơn sẽ phản dội âm thanh vào những khu vực khác.

Đặc tính kỹ thuật này, đo lường được và không lý. Từ kế hoạch chi tiết, nó có thể xác định nếu phòng sẽ thực hiện chuẩn xác. Đặc tính kỹ thuật này. khi thực hiện nên có điều kiện trong hợp đồng của bạn với kiến trúc sư hay người xây dựng. Hãy nhớ, nhà thờ này được làm theo đặt hàng cho bạn và bây giờ bạn có phương pháp chi tiết thể hiện nhu cầu của bạn. Nếu bạn đã đọc cái này cũng chấp nhận nhà thờ mới không đáp ứng nhu cầu của bạn, không chỉ riêng bạn bị mất, nhưng tất cả thành viên nhà thờ cũng bị mất.

có thể mô tả chi tiết, bạn có thể ra ngoài và xác định những gì bạn thích hay không thích trong âm thanh nhà thờ. Nhà thờ Tin Lành {46} tính âm tốt có thể mô tả như thế này: phòng hát tốt cho cộng đồng. Dàn hợp xướng âm thanh trong sáng và rõ. Organ âm thanh chi tiết và rõ. Độ va chạm (nẩy) có vẻ phức tạp và không có sắc thái. Tiếng reverb không quá dài đến nỗi từ ngữ lẫn vào nhau khi phát biểu. Ca đoàn và organ hình như có thể tác động đến phòng, biến nó thành công cụ.

Bạn không cần thiết bị kiểm tra để xác định âm thanh trong nhà thờ. Tất cả cái bạn cần là cách diễn đạthai tai loại trung bình.

Nhưng Hall Concert (hội trường ca nhạc) là gì?

Vài hội trường ca nhạc và nhà thờ có âm thanh tuyệt vời và reverb time dài hơn 2,5 giây khi trống người. Phòng sẽ tốt hơn khi có người ngồi. Trong trường hợp này, chúng ta có thể nhìn thấy tòa nhà không có tường song song lớn. Nơi bề mặt trống lớn sẽ có những vật dụng gắn trên tường độ khuếch tán lớn. Điều này cũng có nghĩa âm thanh không tập trung trở lại diễn viên hay khán giả.

Việc xây dựng địa điểm như vậy không tốn kém. Lập kế hoạch cho reverb time dài có thể lợi thế của nhà thờ miễn là âm nhạc khuếch đại giữ ở mức tối thiểu. Nếu nhà thờ có kế hoạch có loa monitor sàn trong nhà thờ vang dội, rất có thể là sự cố tràn âm từ loa monitor sẽ rất cao. Điều này sẽ làm giảm độ dễ hiểu cho khán giả.

Bí quyết khác có giá trị. Trong sách Sound System Engineering nói, khi RT60 tăng, tiếng ồn trong phòng tăng lên. Để nghe cho rõ, tiếng nói nên lớn hơn tiếng động trong phòng 25dB. Hiếm khi có phòng RT60 lớn hơn 2,5 giây, khá đủ để dễ hiểu mà không có hệ thống âm thanh. Nên nhớ, reverb sẽ trở thành tiếng ồn khi bạn cố gắng khuếch đại tiếng nói. Chỉ khi RT60 phân rã đi 25dB, bạn mới có thể đủ gain để khuếch đại tiếng nói con người đến mức độ thoải mái. Trong những trường hợp này, micro không thể thu được tiếng nói cách 18 inch và phòng có tín hiệu lớn hơn tiếng ồn 25dB. Trong trường hợp này, phòng đó cần phải sửa chữa hay phải chấp nhận bố trí micro gần cho tất cả mọi cái. Bạn có thể quên tăng cường cho dàn hợp xướng nữa.

 

Những vấn đề phản dội của tính âm nhà thờ


Figure 05-1-01Sau đây là bản sao từ Religion and The Communicator Magazines

R. Bob Adams là chuyên gia tư vấn cao cấp của Hoover & Keith Inc ở Houston, Texas. Chuyên về âm thanh hội trường, Bob làm việc với nhiều nhà thờ và dự án tôn giáo trên khắp nước Mỹ. Trong 20 năm làm việc với âm thanh nhà thờ, ông đã làm việc trong hầu hết các khía cạnh vận hành nhà thờ nhỏ để ghi âm chuyên nghiệp và chương trình truyền hình. Ông hiểu và truyền đạt rõ tầm quan trọng của phòng với hệ thống pro-sound và kinh nghiệm thờ phượng chung.

R. Bob Adams

Ở nhiều nơi trên đất nước, mùa hoa và cỏ đã qua. Tuy nhiên, với nhiều người ở miền Nam, cỏ của chúng tôi vẫn cần tưới nước. Xem đứa trẻ nhỏ với vòi nước, tôi quan sát kỹ để giải thích một vấn đề âm thanh tương tự.

Khi đứa trẻ cầm bình xịt nước vào mặt phẳng vuông góc với mặt đất (như bức tường hay cạnh bên cái xe hơi), đứa trẻ sẽ thấy sự quay lại đột ngột của nước, đôi khi thậm chí còn bắn tung tóe vào mặt. Năng lượng âm thanh đáp ứng cách tương tự như khi hướng về phía thẳng đứng, vuông góc với bề mặt. Năng lượng sẽ trở về người nói làm làm người đó rối lên vì với sự phong phú của âm thanh có sẵn.

Hình 1: Năng lượng vỗ từ cả hai bề mặt tường song song trong nhà thờ hình chữ nhật. Bục giảng được bố trí gần cuối chiều dài nhà thờ.

Mặc dù đứa trẻ có rất nhiều nước, phần lớn bị lãng phí và cản trở đứa trẻ tập trung vào mục tiêu xịt nước. Tương tự như vậy, năng lượng dư thừa quay lại người nói có thể làm người đó rối lên và ảnh hưởng đến khả năng tập trung của mình.

Trong khi hành động như vậy cho đứa trẻ có thể buồn cười, nhưng cho mục sư hay diễn viên thì không vậy. Những sự phản dội hay năng lượng ngoài ý muốn này, ngoài việc tạo ra vấn đề thời gian, có thể gây ra feedback, nếu không kiểm soát được, có thể dẫn đến tổn hại cho hệ thống pro-sound.

Những phản dội này từ đâu đến và tại sao lại quan trọng đối với nghệ sĩ và người vận hành hệ thống âm thanh? Quan trọng hơn nữa, chúng ta làm gì cho nó?

MÔ HÌNH PHẢN DỘIFigure 05-1-03

Với sự khôn ngoan của Ngài, Chúa cho hướng dẫn rất phù hợp về đường đi của năng lượng âm thanh. Sóng âm thanh đi theo đường thẳng từ nguồn của . Ngoài ra, nếu trên đường đi, gặp phải vật thể lớn và mạnh hơn , những âm ba sẽ luôn phản dội từ vật thể ở cùng góc nó đi đền vật thể đó. Làn sóng sau đó sẽ tiếp tục đi thẳng trừ khi nó gặp vật thể đủ mạnh để làm nó phản dội lần nữa. Dĩ nhiên, khi nó di chuyển và phản dội, Chúa đã quy định sóng âm thanh sẽ mất năng lượng và cuối cùng tiêu tan (hay "chết") hoàn toàn.

Bây giờ, với những tư tưởng (định luật vật lý của Chúa) trong tâm trí, chúng ta có thể rất cẩn thận để bắt đầu dự đoán việc đi lại của sóng âm thanh bên trong thánh đường nhà thờ.

Trong hầu hết nhà thờ, thật sự có ba nguồn năng lượng âm thanh khi có ai đó nói từ bục giảng. Nguồn quen thuộc nhất là hệ thống pro-sound. Hầu hết mọi người đều hiểu nhanh, âm thanh họ nghe đi ra từ loa. Tuy nhiên, rất ít người nhận ra họ cũng được bao quanh bởi sự phản dội từ bề mặt phòng chung quanh họ. Ngoài ra, họ còn nghe thấy âm thanh trực tiếp từ người nói, ở mức độ nào đó.

Hình 3: Hiển thị ở cùng phòng với hình 1. và năng lượng tạo ra từ dàn hợp xướng phản dội lại như echo hay phản dội trượt (muffed)

Ở vị trí nguồn, người nói có thể gặp vấn đề tạo ra bởi năng lượng tự nhiên từ giọng nói của mình lẫn năng lượng điện âm thanh từ hệ thống pro-sound. Năng lượng quay lại vị trí này có thể mô tả như sự quay lại trong nhiều loại mô hình năng lượng.

TIẾNG RUNG QUAY LẠI

Khi ông ta nói, năng lượng tự nhiên từ giọng nói của mình đi đến micro và xa hơn nữa, đến các bề mặt chung quanh thánh đường. Nếu năng lượng liên tục phản dội giữa hai bề mặt song song gần nhau, có thể xảy ra rung động. Sự rung này có thể đáng lo ngại cho người nói.


Figure 05-1-04

Hình 4: Nguồn âm thanh là một cụm trung tâm trên bục giảng. Âm thanh phản dội từ mặt ban công đến vị trí bục giảng. Đây là đường đi của feedback rất phổ biến.

Figure 05-1-05

Hình 4a: Không chỉ là mặt trước của ban công mới có vấn đề, bất kỳ bức tường nào phía sau của nhà thờ cũng vậy. Mặc dù chuyên gia âm thanh dùng loa horn định hướng hết sức mình, âm thanh vẫn sẽ nhảy lộp bộp ra khỏi bức tường phía sau.

Figure 05-1-06

Hình 5: Như trong hình 4, thí dụ này cho thấy mặt trước ban công vật liệu hấp thụ. Đường chấm thấy ít năng lượng phản dội trong vài tần số. Nói chung, tần số đó gấp 4 lần chiều dài của cấu trúc sẽ được phản dội trở lại phòng như nếu không dùng vật liệu hấp thụ. Trong trường hợp này, năng lượng tần số thấp phản dội lại bục giảng nên thường gây ra feedback.

 

Khoảng cách giữa các bề mặt song song xác định thời gian giữa sự rung. Nếu cả hai thiết lập (trước ra sau và trái sang phải) của bề mặt song song (xem hình 1) người nói chuyện có thể trải nghiệm hai sự rung riêng biệt.

Nếu người nói là diễn viên âm nhạc, năng lượng của rung quay lại có thể khá lo ngại. Nếu khoảng cách đủ xa và mức năng lượng quay lại đủ mạnh, rung động trở thành tiếng echo khác và diễn viên có thể trải nghiệm vấn đề phải giữ nhịp cho thích hợp.

TIẾNG VỖ QUAY LẠI

Nếu sự quay lại không phải là rung động, nhưng là "tiếng vỗ" mạnh của năng lượng, thời gian thật sự có thể là vấn đề, vì năng lượng quay lại có thể bằng hay thậm chí lớn hơn âm thanh nguồn. Vị trí cụ thể tiếng vỗ quay lại này đáng chú ý là từ bức tường phía sau (xem hình 2), khi dàn hợp xướng đang biểu diễn. Năng lượng tự nhiên kết hợp từ dàn hợp xướng có thể cho ra tiếng vỗ quay lại đáng kể từ bức tường phía sau của nhiều nhà thờ. Thường không bao giờ nghe được tiếng này từ dàn hợp xướng do bản chất việc ca hát của nó đáng chú ý hơn ngôn ngữ âm nhạc đương đại.

Nếu nguồn năng lượng là hệ thống pro-sound, có thể xuất hiện tiếng vỗ như vậy (xem hình 3). Thường thì tiếng vỗ này từ mặt phẳng của ban công rất đáng chú ý.

Một phương pháp rất phổ biến để cố kiểm soát năng lượng trong thánh đường là hấp thụ năng lượng bằng cách xử dụng nhiều tấm hấp thụ âm thanh phẳng treo trên những bề mặt này. Tuy nhiên phương pháp này có hai nhược điểm. Đầu tiên, những tấm này có khuynh hướng hấp thụ một phần năng lượng dội lại ảnh hưởng đến sự ấm áp của âm nhạc và chất lượng phòng. Thứ hai, những tấm này chỉ có hiệu quả tại dao động tần số cụ thể ở phía trên thang âm. Bề mặt phẳng thường sẽ tiếp tục phản dội các tần số thấp mà những tấm này không thể hấp thụ. Kết quả vẫn có tiếng vỗ quay lại, nhưng bây giờ ở tần số thấp hơn (xem hình 4).

Trong trường hợp bề mặt ban công, vấn đề này có thể khắc phục bằng cách thiết kế cẩn thận bề mặt để kiểm soát phản dội (xem hình 5). Trong thí dụ cho thấy bề mặt ban công khiến năng lượng âm thanh đi lên trần hay xuống khu vực chỗ ngồi gần phía trước. Cần phải tính toán góc độ thật tế cẩn thận bằng người nhà tư vấn âm thanh để ngăn chặn vấn đề thời gian đến khu vực chỗ ngồi.


Figure 05-1-07

Hình 5a: Phủ tường phía sau nhà thờ bằng vật liệu hấp thụ, thường phòng sẽ hết cộng hưởng nhưng hợp xướng và ca đoàn khó hát hơn.

Figure 05-1-08

Hình 6: Đây là các thiết lập tương tự như hình 4 và 5. Nếu mặt trước ban công dốc hay cong cấu trúc lồi, năng lượng hướng đến các bề mặt khác trước khi đến gần microphone

Figure 05-1-09

Hình 6b: Bằng cách xử dụng nhiều bán cầu lồi trên toàn bộ tường phía sau, giải tần số lớn bị hấp thụ sự triệt tiêu phase, một mức độ reverb có năng lượng thấp đúng ý sẽ tiếp tục và vài tần số sẽ phản dội vào micro bục giảng. Kích cỡ cố định của bán cầu lồi có thể xử dụng để bù những ảnh hưởng của thảm và ghế dài có đệm trong khi có thể dùng kích thước so le để thêm sống động và phát tán vào phòng.

 

TẬP TRUNG QUAY LẠI

Khi đi du lịch vào ban đêm, đèn pha xe hơi dùng lượng nhỏ năng lượng để chiếu sáng đường đi phía trước. Nguồn ánh sáng tại điểm tập trung của chóa parabol, năng lượng từ nguồn phát tán ra sau khi phản chiếu từ chóa parabol.

Tương tự như chóa phản chiếu của đèn pha, nhiều bức tường phía sau nhà thờ hình quạt của chúng ta cũng có hình parabol. Tuy nhiên, hướng đi của năng lượng âm thanh trong thánh đường thật sự tập trung năng lượng vào một điểm nhất định.

Vấn đề phát sinh khi năng lượng đi ra khỏi vị trí người nói, gặp bức tường phía sau hình parabol và dội lại. Khi dội, nó sẽ tập trung (xem hình 6) và thật sự làm tăng cường mật độ, khi so sánh với tình huống không có đường biểu diễn.

Nếu điểm tập trung khu vực bục giảng, sẽ có năng lượng (âm thanh) quá mức. Người nói hay biểu diễn sẽ cảm nhận mình đang nói lớn hơn, đó là sự thật trong khu vực chỗ ngồi. Đôi khi họ sẽ giảm âm lượng giọng nói vì nhận thức sai về mức độ âm thanh của mình.

Việc tập trung năng lượng này cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng nghe nhạc trong loa monitor riêng của họ. Họ cần nghe nhạc lớn hơn, vượt qua những âm thanh đang nghe từ năng lượng quay về.

Ngoài ra, sự tập trung quay lại có thể tạo ra vấn đề cho người vận hành hệ thống âm thanh. Nếu người vận hành cho phép biểu diễn quá lớn, những âm thanh từ loa monitor sẽ nghe được trong khu vực chỗ ngồi, tạo ra vấn đề khác hẳn. Trong nhà thờ hình quạt, sự cân bằng giữa âm thanh monitor, âm thanh trong nhà và phản dội rất tinh tế.

Một phương pháp để khắc phục sự phản dội tập trung từ bức tường parabol phía sau là làm răng như răng cưa cho bức tường phía sau (xem hình 7). Tuy nhiên một lần nữa, việc xử dụng người tư vấn âm thanh phải được nhấn mạnh lên tầm quan trọng. Nếu làm răng cưa cho bức tường phía sau mà không cần xem xét mô hình phản dội và kiểm soát thời gian đến, có thể tạo ra nhiều vấn đề khác.

Việc lựa chọn microphone và kỹ thuật trở nên rất quan trọng trong nhà thờ tiếng rung, tiếng vỗ, hay phản dội tập trung. Người vận hành nên biết từng mô hình riêng và đáp ứng tần số của micro. Đôi khi, việc thay đổi loại micro có thể giúp vấn đề feedback (chủ đề cho bài viết trong tương lai).

Figure 05-1-10

            Hình 2: Năng lượng vỗ quay lại từ cả hai mặt tường song song trong nhà thờ hình chữ nhật. Bục giảng đặt ở trung tâm của một đầu nhà thờ.

KẾT LUẬN

Một lần nữa, vấn đề đã được giải quyết để kiến trúc dựa vào và do đó không trực tiếp điều chỉnh bằng người vận hành hệ thống pro-sound. Không ngạc nhiên khi diễn viên hay nhân viên mong hệ thống pro-sound khắc phục được ảnh hưởng những vấn đề âm thanh. Hy vọng họ có thể hiểu những khó khăn của tình huống này. Nếu trung tâm thờ phượng của bạn có vài vấn đề rất khó xác định, xem xét yêu cầu sự giúp đỡ của người tư vấn âm thanh. Ông ta có thể khuyên bạn nên điều chỉnh lại, việc này không được thảo luận vì không đủ chỗ trong bài viết này. Nếu nhà thờ của bạn bây giờ hay sau này tham gia vào chương trình xây dựng, hãy xem xét việc trực tiếp thuê chuyên gia tư vấn âm thanh hơn là qua kiến trúc sư. Nếu người tư vấn báo cáo trực tiếp cho nhà thờ, tầm quan trọng của âm thanh sẽ được nhấn mạnh cho kiến trúc sư và đội ngũ thiết kế.

 

 

Âm vang (reverb) vận hành hệ thống âm thanh

Figure 05-1-11

Hình 7: Đây là nhà thờ hiện đại hình quạt. Nếu không sửa chữa tường phía sau. Năng lượng không chỉ quay lại phía trước nhà, còn tập trung về phía bục giảng.

Figure 05-1-12

Hình 7b: Giống như hình 6b, bán cầu lồi có một trong hai mặt phẳng ngang hay dọc có thể rất hiệu quả trong việc kiểm soát tiếng reverb, giữ tiếng hát chất lượng tốt và echo tự do. Biết cách xử dụng vòng lồi rất quan trọng và không có tiêu chuẩn thật tế trong việc đưa ra sự lựa chọn đó. Gần đây trong nhà thờ 500 chỗ ngồi, họ đã dành chỉ 2500 $ cho vật liệu và xử dụng lao động tình nguyện xây dựng 12 bán cầu lồi cao 14 feet, rộng 10 feet và sâu 9 inch. Tất cả được xây dựng bằng tấm ốp tường 2 x 10 và 1/2. Sơn cách âm thêm vào sau đó.

 

R. Bob Adams

Trong bài viết trước, đã trình bày ý tưởng về cấu trúc, lựa chọn và đào tạo của ban kỹ thuật. Khi ban này được đào tạo và chức năng, họ có thể gặp phải nhu cầu thật tế và mong đợi từ nhân viên nhà thờ và thành viên.

Có rất nhiều yếu tố vật lý ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống kỹ thuật mà không do người vận hành điều khiển. Thí dụ, trình bày slide show hay phim tại dịch vụ ban ngày trong ánh sáng tự nhiên sẽ làm phai màu hình ảnh dự kiến, làm xuất hiện mờ hay hoàn toàn không thể nhận ra. Người vận hành máy chiếu không kiểm soát vấn đề này như kết quả thông số vật lý (định luật vật lý). Vấn đề ánh sáng thường vượt qua dễ hơn, khi đã hiểu nó rộng hơn. Âm thanh và tính âm không hiểu rõ được. Bài viết này sẽ đề cập đến những cân nhắc về thể chất tính âm trong nhà thờ, người vận hành không kiểm soát được.

Sự vang

Khá quan trọng, nhưng thường bị hiểu lầm, yếu tố âm học cho nhà thờ là những khái niệm về sự vang. Có nhiều định nghĩa kỹ thuật và ứng dụng để mô tả sự vang nhưng chỉ nói đơn giản, vang là số lượng thời gian âm thanh sẽ vẫn ở trong không gian sau khi nó đã bắt đầu. Năng lượng của âm thanh còn lại (vang) phản dội từ nhiều bề mặt khác nhau, kết hợp với năng lượng trực tiếp (năng lượng từ âm thanh gốc đi trực tiếp đến người nghe) để tạo ra "âm thanh" tổng thể và kinh nghiệm của người nghe.

Âm vang thêm phong phú và làm đầy chất lượng âm nhạc. Người chơi Organ thích phòng thời gian vang lâu, còn gọi là phòng "sống- live". Trong phòng sống động này, âm thanh cho phép bao quanh người nghe. Cảm giác bị bao vây này phải trả giá bằng mất sự rõ ràng (dễ hiểu) của bài phát biểu. Organ thích chất lượng âm thanh độc đáo của nó, ngoại trừ giọng nói.

Khi bài phát biểu phải thể hiện trong không gian vang dội, phải xem xét nhiều sự quan tâm khác. Từ ngữ, cấu thành từ phụ âm và nguyên âm, đáp ứng khác nhau khi diễn đạt bằng lời. Hai nguyên âm nghe mạnh hơn, sẽ mang theo trong lĩnh vực vang dội với sự can thiệp rất nhỏ của âm thanh liên tục trong một khoảng thời gian.


Figure 05-2-06

Luôn luôn giữ micro ở giữa bạn và khán giả

& Khi nói với người ở bên trái bục giảng, hãy đứng ở bên phải và nói ngang qua micro.

& Khi nói với người ở bên phải bục giảng, hãy đứng ở bên trái và nói ngang qua micro.

Đây là một trong những lời khuyên quan trọng nhất về micro diễn giả cần phải biết. Việc làm này cũng giúp gương mặt của bạn ở chính diện nếu bạn là người phụ thuộc vào họ. Soundmen có nghĩa vụ phải dạy cho mục sư và bất cứ ai kỹ thuật quan trọng này. Nếu bạn, soundman đã không làm và mọi người phàn nàn họ không thể nghe được, thì đó là vấn đề của bạn. Nếu bạn đã dạy và cho diễn giả thực hành nhưng nếu họ từ chối hợp tác, thì đó thật sự là vấn đề của họ.

Tuy nhiên phụ âm, nghe yếu hơn nhiều và không có tính năng mang tốt. Ngoài ra, tiếp tục duy trì nguyên âm trong lĩnh vực rất vang dội sẽ thật sự làm cho phụ âm khó xác định. Ghi nhớ điều này, đạo diễn âm nhạc nhấn mạnh tầm quan trọng khi nhấn mạnh phụ âm và phát âm cẩn thận cho dàn hợp xướng. Ngoài những lời hát, nhà thờ phụ thuộc nhiều vào vận chuyển của lời nói. Mục sư, phụ thuộc hoàn toàn vào lời nói để truyền tải thông điệp của mình, độ vang lâu là một vấn đề. Trong phòng vang dội cao, ông ta phải đọc cẩn thận và nói chậm hơn để được hiểu rõ. Nếu ông ta nói nhẹ, ông ta thấy mình có thể không chỉ phụ thuộc vào âm lượng giọng nói tự nhiên, nhưng phải cố tình diễn đạt rõ bài phát biểu của mình.

Trong vài nhà thờ, chỉ dành ưu tiên nhỏ cho âm nhạc. Với những nhà thờ này, thiết kế hướng đến sự phát âm dễ hiểu. Để đạt được đ dễ hiểu này, không gian được thiết kế để độ vang dội ít hơn thiết kế dành cho âm nhạc. Không gian xử dụng chủ yếu cho bài phát biểu gọi là không gian "chết".

Thiết kế và Ngân sách

Rất thường xảy ra, ở giai đoạn đầu của quy trình thiết kế thánh đường, giám đốc âm nhạc yêu cầu phòng có độ vang dội. Cũng không kém phần phổ biến khi mục sư cung cấp cho kiến trúc sư hay chuyên gia tư vấn tính âm những hướng dẫn trái ngược nhau.

Nếu tính âm, được mong muốn sẽ hỗ trợ cả âm nhạc lẫn sự rõ ràng cho phát biểu, nhà thờ cần phải đưa ra quyết định sớm trong quy trình thiết kế để cho phép kiểm soát số lượng tiếng vang. Một lần nữa, yếu tố vang thường là sự thỏa hiệp giữa mục sư và giám đốc âm nhạc. Với việc xem xét cho âm nhạc và yếu tố vang dẫn tới kết quả, ngân sách cũng phải được ưu tiên và lập kế hoạch cho hệ thống âm thanh thích hợp.

Ngân sách hệ thống âm thanh này có thể lớn hơn dự kiến, nhưng là điều cần thiết vì nhiều lý do. Chủ yếu, sự gia tăng số lượng âm vang sẽ đòi hỏi hệ thống âm thanh toàn diện để vượt qua sự phản dội và cung cấp độ dễ hiểu mong muốn. Thứ hai, với chương trình âm nhạc mạnh, nhu cầu sẽ được đặt trên hệ thống cho mục đích biểu diễn đòi hỏi kinh phí bổ sung.


Xem xét thiết kế

Khu vực nền bục giảng

Đóng góp quan trọng vào chiều dài âm vang là những vật liệu và trang trí trong phòng. Nói chung, bề mặt cứng tăng độ vang trong khi bề mặt thấm nước mềm hơn giảm độ vang. Cần phải cân nhắc đến vị trí của bề mặt cứng và mềm. Ở những nơi có nguồn âm thanh như chỗ cao cho dàn hợp xướng, cần tránh dùng bề mặt thấm nước hay mềm nếu âm thanh hướng đúng vào khu vực chỗ ngồi trong thánh đường. Vì lý do này, nên tránh dùng thảm trong khu vực dàn hợp xướng. Ghế ca đoàn phải cứng để không hấp thụ gần dàn hợp xướng. Tương tự, tường phía sau dàn hợp xướng (xem hình 1) nên đến độ cao ít nhất là ba feet trên hàng đầu ca đoàn. Không bao giờ treo màn phía sau dàn hợp xướng bởi vì chống âm thanh phản dội (xem hình 2).

Sự hỗ trợ phản dội thu được từ tường hai bên và trần gần dàn hợp xướng là những yếu tố quan trọng như nhau. Nếu tường khoảng cách quá xa, như trong vài nhà thờ hình quạt, (xem hình 3) các phần đối diện ca đoàn khó nghe như nhau, và hiệu ứng này là sự pha trộn của nhóm. Ngoài ra, những âm thanh từ dàn hợp xướng có khuynh hướng tập trung vào những góc thật xa của phòng thay vì lan truyền đều khắp khu vực chỗ ngồi.

Trần là bề mặt phản dội lớn, dội âm thanh từ dàn hợp xướng (xem hình 4) xuống thánh đường. Nếu trần cao hơn dàn hợp xướng, nó cũng hỗ trợ nhỏ, đó cũng là vấn đề phổ biến trong nhà thờ hình quạt. Lý tưởng nhất, trần nên bắt đầu khoảng từ bốn đến sáu feet trên đầu hàng ghế đầu ca đoàn, nâng dần lên với tỷ lệ tương đương với độ dốc sàn tạo ra bởi thềm dàn hợp xướng. Điều này tạo ra hình phễu hay loa cho dự án âm thanh.

Rõ ràng, độ cao trần này tạo ra vấn đề có vài yếu tố cố định truyền thống trong không gian thờ phượng của chúng ta. Một trong những truyền thống này là vị trí của những phòng rửa tội ở giữa bức tường phía sau khu vực thánh điện.

Trước đây, như phát triển cộng đồng và nhà thờ, nhà thờ vẫn tiếp tục xác định vị trí phòng rửa tộigiữa bức tường phía sau khu vực thánh điện. Tuy nhiên, khi tăng chiều cao để cải thiện khả năng hiển thị bục giảng và tăng không gian cho ca đoàn lớn, phòng rửa tội bị cách xa cộng đồng.

Ở những nhà thờ này lớn này, rất khó tạo ra không khí rửa tội thân mật. Việc thiếu không khí rửa tội thân mật này là kinh nghiệm của tác giả trong lễ rửa tội cho con gái mình. Ngồi trong cộng đồng 1.000 ghế nhà thờ hình quạt của mình, ông chỉ chứng kiến được đỉnh đầu con gái mình khi được rửa tội.

Nhà thờ lớn đang có người ủng hộ, người cam kết cầu nguyện cho những người được rửa tội, đứng trong lễ rửa tội. Điều này thúc đẩy cảm giác tham gia. Ý tưởng sáng tạo làm tăng sự tham gia của cộng đồng là di dời phòng rửa tội đến điểm thuận lợi hơn. Thí dụ, Nhà thờ First Baptist, Del City, Oklahoma có hai vị trí rửa tội ở hai bên cạnh phía trước bục nền này.

Sắp xếp như vậy cũng cho phép trần thấp hơn dàn hợp xướng, qua đó giúp tính âm tự nhiên cho phòng. Người bảo thủ thường phản đối ý tưởng sáng tạo như vậy. Đối lập như vậy thường làm tổn hại mục đích của mục sư cũng như tính âm. Họ nên nhớ truyền thống này bắt nguồn từ thánh đường nhỏ, hình chữ nhật không lớn, hình quạt.

Nếu không có sự hỗ trợ từ tường hai bên và trần nhà, bề mặt chủ yếu của âm thanh phản dội vào khu vực chỗ ngồi thánh đường là bề mặt bục nền giữa phía trước ca đoàn và phía sau bục giảng. Bề mặt bục nền này nên làm bằng gỗ cứng, vải sơn hay gạch để không hấp thụ những nỗ lực của dàn hợp xướng trước khi tiếp cận khán giả. Tốt nhất là, nền móng nên làm bằng bê tông đặc, không phải ván ép nhẹ, mà là vật liệu xây dựng tiêu chuẩn thường xử dụng. Nếu tiếng độngc chân là quan tâm, một tấm thảm nhỏ tại bục giảng có thể giúp chứa nó mà không thêm sự hấp thụ quá nhiều.

Khu vực chỗ ngồi của cộng đồng

Trong khu vực chỗ ngồi của cộng đồng, trần nhà, ghế và phủ sàn quan trọng đối với cộng đồng hát tổng thể. Khi có nhiều vật liệu hấp thụ trong gạch trần, ghế đệm hay lót thảm dày, giáo dân có thể cảm thấy bị cô lập trong khi hát. Về mặt tâm lý, họ phản ứng bằng cách ghạ thấp nói của họ để khỏi bị nổi bật dẫn đến ít người tham gia dịch vụ bài hát. Vật liệu cứng hơn trong khu vực gần cộng đồng, gạch hay sàn lót vải sơn, lưng ghế cứng và trần nhà, dẫn đến sự phản dội nhiều hơn, do đó, giáo dân nghe những người chung quanh họ ca hát và có khuynh hướng tham gia. Hơn nữa, phản dội của tường hai bên khá hữu ích để thúc đẩy ca đoàn hát. Khu vực chủ yếu để thiết kế cẩn thận là tường phía sau, chủ đề này sẽ được thảo luận trong bài viết tương lai đối phó với sự phản dội ngoài ý muốn.

Kết luận

Xem xét các chi tiết dường như nhỏ như thảm, ghế bọc, trang trí sàn nhà, độ cao trần và khoảng cách giữa những bức tường có thể cải thiện âm thanh tổng thể cho thánh đường, kết quả là trình bày thông điệp hơn. Tuy nhiên, nhiều khu vực bị hạn chế bởi thông số vật lý thường không thể tăng cường bằng điện tử bởi người vận hành hệ thống âm thanh. Các khu vực này, thay vào đó, phải được hiểu tường tận và xem xét cả người vận hành lẫn nhân viên truyền đạt thông điệp.

 

Âm học điện tử

Nhà thờ đã sẵn sàng cho thế kỷ 21 chưa?

Khoa học hiện đại không ngừng đóng góp cho các nhu cầu của nhà thờ. Việc điều chỉnh tính âm đã cố gắng rất nhiều lần. Trong nhà thờ, kiến trúc sư thực hiện nỗ lực cao quý để điều chỉnh tính âm của nhà thờ với màn cửa có động cơ. Khi ca hát, người chơi organ mở màn cửa và đóng cửa khi chơi solo và phát biểu. Lúc đầu, mọi người đều rất hài lòng với kết quả này, vì đã có sự thay đổi đáng kể từ phát biểu trước khi sang chế độ âm nhạc.

Tuy nhiên, khi giám đốc âm nhạc mới chuyển đến đây, ông đã thẳng thắn thiết lập nhà thờ. Ông nhận thấy phòng quá cộng hưởng khi phát biểu và quá sống động cho âm nhạc. Điều này xảy ra nhà thờ Baptist thường có giới thiệu âm nhạc đương đại. Ông ta biết cách thêm một số bẫy để loại bỏ âm cộng hưởng bass ở cuối phòng, phát biểu sẽ cải thiện đáng kể. Sau đó, ông nhấn mạnh về việc bổ sung tấm khuếch tán phía sau màn cửa cho âm nhạc. Phần này phải nỗ lực rất lớn vì họ phải cân bằng âm nhạc với phát biểu. Cuối cùng, nhà thờ cũng có thể được điều chỉnh tính âm thú vị hơn. Những món đồ này có thể xây dựng bằng chi phí xây dựng nhà thờ - mà kiến trúc sư tuyên bố ông ta có sự giúp đỡ của chuyên gia làm mọi cái ngay từ đầu. Bẫy âm bass và khuyếch tán có thể đã được xây dựng trong khi xây dựng, khoảng 1/4 chi phí cho hệ thống âm thanh. Giải pháp thị trường sau đó đã cài đặt chi phí tốn gấp 12 lần.

Phương pháp điều chỉnh âm thanh phòng khác là bằng hệ thống âm vang điện tử (Electronic Reverberation System - ERS). Tại thời điểm này, trên thị trường có khoảng 5 hệ thống khác nhau. Tất cả đều bị cài đặt hạn chế vì mọi người sợ chi phí cao và cũng như sợ việc sở hữu công nghệ lỗi thời. Đó là tranh luận nghèo. Mọi người đều biết rằng ngày bạn mua máy tính, nó đã lỗi thời trước khi đến cửa hàng nhưng người ta vẫn mua, vì họ cần làm cho công việc. Giá của ERS khá cao, nhưng không cao như xây dựng cấu trúc nhà thờ có thể có hiệu suất âm thanh tương tự.

Các hệ thống đầu tiên từ thập niên 60 có rất nhiều vấn đề về feedback khi khán giả nghe quá lớn. Hiện nay, phần lớn vấn đề này đã được giải quyết và chi phí vẫn vậy.

Nhớ lại lịch sử nhà thờ. Quay trở lại thập niên 1930 và 40, khi nhà thờ lần đầu tiên thay tính âm phòng thay vì khuếch đại âm thanh? Chi phí xây dựng nhà thờ sẽ giảm từ 20 đến 30%. Vậy là, nếu nhà thờ vào năm 1948 phải chi phí một triệu đô la để xây dựng với âm thanh thích hợp cho thánh đường 1000 chỗ ngồi, tòa nhà ít tốn kém sẽ được hoàn thành với khoảng 700.000 USD. Hệ thống khuếch đại sẽ có giá khoảng $ 35,000.

Hiện nay, nhà thờ 1000 chỗ ngồi có thể chi phí thấp hơn 2,1 triệu USD, bao gồm cơ sở giáo dục, điều hòa không khí, ghế dài có đệm và văn phòng. Tuy nhiên, nếu xử dụng kỹ thuật âm thanh thích hợp, thánh đường có thể chỉ cần chi 50-100.000 USD, khoảng ½ phần trăm. Xây dựng theo những cách cũ, tòa nhà này sẽ có chi phí hơn 3 triệu đô la.

Vật liệu xây dựng mới hơn và chuẩn hóa trong kỹ thuật xây dựng, không có xem xét về tính âm, đã giữ chi phí xây dựng nhà thờ thấp hơn tỷ lệ lạm phát. Có hay không xây dựng hiện đại sẽ bền vững theo thời gian để vẫn còn nhìn thấy. Trong nhiều trường hợp thì không. Sửa chữa nhà thờ trong 20 năm đầu tiên thường vắt cạn khoản tiết kiệm của tòa nhà chất lượng thấp trong nhà thờ 30 tuổi hay mới hơn. Chi phí tòa nhà cũ cao để bảo tồn . Chi phí của hình như chỉ cao vì mọi người ngại phá hủy nơi tôn nghiêm và thêm những dịch vụ mới và cách nhiệt để sưởi ấm và làm mát. Tuy nhiên, đây là vấn đề khác cần chú ý trong phiên bản tương lai của sách này.

Tất cả bên trên để nói rằng trong nhà thờ 1000 chỗ ngồi muốn tất cả lợi ích của việc có thể điều chỉnh tính âm, việc chi xài $130,000 {47} không lý. Đi theo hướng này có thể thêm lợi ích khác - chi phí xây dựng thấp hơn bây giờ. Ngạc nhiên à? Với nhà thờ lập kế hoạch tính âm điện tử, chi tiết duy nhất phải lên kế hoạch là hình dạng phòng. Một khi đã xác định hình dạng đúng, nhà thờ có thể được xây dựng với vật liệu xây dựng rẻ nhất. Điều này có thể không phải là khoản tiết kiệm lớn nhưng đúng thực là nhà thờ có thể hạ thấp trần {48}, trải thảm tất cả tầng và xử dụng nhiều kiểu dáng đòi hỏi ít thép đi.

Trong mô hình nhà thờ 1000 chỗ ngồi (.. Kích thước nhà thờ không liên quan. Chi phí cho mỗi người tăng lên trong nhà thờ nhỏ và giảm trong nhà thờ lớn), một hệ thống điều khiển tính âm sẽ có những thành phần sau:

1. 1 loa cho mỗi 20 người. Ít hơn nếu trần cao hơn 20 feet. Nhiều hơn nếu trần dưới 18 feet. Trong mô hình này, không ít hơn 50 loa full-range kích cỡ bằng kệ sách.

2. Một dây loa riêng biệt cho mỗi loa.

3. Nếu có thể, có móc treo loa. Không xử dụng loa tường không có hộp mặt sau.

4. Một ampli nhỏ từ 10 đến 50 watt cho mỗi loa.

5. 6 - 10 EQ controll digital.

6. Hệ thống matrix reverb. (mục xây dựng tùy ý)

7. 4 - 8 micro sân khấu và 12 - 20 micro khán giả.

8. Dây cable micro riêng biệt cho mỗi micro.

9. Desktop IBM hay tương đương. Một máy tính Pentium là quá đủ. (Không cần cho hệ thống nhỏ hơn).

Gần như không có chi phí bảo trì vì một khi đã thiết lập hệ thống và lựa chọn nhiều chương trình cài đặt trước, hệ thống sẽ chạy 24 giờ / ngày và chỉ có thể truy cập máy tính (đối với hệ thống máy tính có quyền lựa chọn và nút preset tại bàn điều khiển organ).

Chi phí lắp đặt sẽ cao nếu muốn che giấu toàn bộ hệ thống.

Những gì hệ thống reverb cho bạn là tuyệt vời. Nó cho phép bạn xây dựng nhà thờ những âm thanh phòng thu như ý. Như mô tả ở trên, kế hoạch trên RT60 1,3 giây từ 170 Hz đến 3.000 Hz ± 0,2 phần mười giây. Với phòng yên tĩnh, bạn sẽ tự động làm như nhà thờ lớn cho bài phát biểu và kịch. Sau đó, khi organ bắt đầu chơi, người chơi organ có thể xử dụng thiết lập như nhà thờ Cathedral. Khi ca đoàn hát, không chỉ bạn có thể thay đổi reverb time, bạn cũng có thể thay đổi hình dạng của âm thanh bằng bộ EQ lập trình được. Cuối cùng, thiết lập kiểu Congregational. Đây là thiết lập nhiều nhà thờ rất thích có. Hãy tưởng tượng 20 người nghe như 50 và 50 người nghe như 200. Reverb điện tử cho nhà thờ có thật và giá cả phải chăng.

Lợi ích của reverb điện tử và hệ thống âm thanh thích hợp vắt cạn bất kỳ khoản đầu tư khác có thể làm cho nhà thờ. Điều chỉnh tính âm cho nhà thờ không chỉ là giấc mơ. Nhiều nhà thờ ở châu Âu đã hưởng những lợi ích của hệ thống này trong nhiều năm. Đó là một cửa chờ để mở ra và xử dụng.

 

Trở lại hệ thống HIS

Nhưng hệ thống âm thanh của bạn quá mắc tiền!

Phải vậy không? Nhà thờ của bạn có máy điều hòa không khí hay bơm nhiệt không? Nó có yên tĩnh không? Nếu bạn đã nói có và bạn biết chi phí của hệ thống xử lý không khí, hệ thống âm thanh nhà thờ tốt sẽ có giá tương tự hay ít hơn. Đầu tư cho tính âm khoảng một nửa hay một phần tư, càng nhiều thời gian xây dựng và sửa chữa vấn đề sau khi vào thật tế sẽ tăng gấp đôi.

Âm thanh nhà thờ tốt có giá khoảng $30 đến $45 cho mỗi vị trí chỗ ngồi để hoàn tất hệ thống cơ bản. Cùng chi phí với hệ thống điều hòa không khí. Cả hai sản phẩm được thiết kế để di chuyển không khí từ xa. Đối với nhà thờ nhỏ, chi phí có thể cao hơn một chút và cho nhà thờ lớn hơn nó có thể hơi giảm đi. Phụ kiện có thể bổ sung thêm 15 đến 30%. Nhưng giải pháp thay thế ra sao?

Hệ thống âm thanh nhà thờ thiết kế đúng cách được xử dụng chính xác phù hợp với "tính âm nhà thờ" gần tốt bằng người trong băng ghế tai nghe Walkman stereo. Nếu chi $100 cho mỗi người, sẽ giải pháp thay thế tốt hơn thật sự đáp ứng nhu cầu cho mọi người. Vậy có hệ thống nào chi cho mỗi người $100 mà lại cho chất lượng âm thanh như cho mỗi người $30 không? Dạ, có luôn.

Như đã đề cập trước đây, có hệ thống gọi là "hệ thống HIS". Đây là hệ thống âm thanh nhà thờ hoàn chỉnh tùy chỉnh cho mỗi nhà thờ. Nó nhiều công thức, kết hợp những thiết bị điện tử tốt nhất và loa ba cấp độ giá. Công thức bắt đầu bằng phân tích phòng và không có thiết kế thỏa hiệp. Nếu các thành phần bị thỏa hiệp quá nhiều, nhà thờ sẽ không hội đủ điều kiện cho hệ thống HIS hay được công nhận là hệ thống HIS. Thứ hai, nếu có vấn đề về âm thanh, phải sửa chữa ngay hay không có hệ thống HIS.

Hệ thống HIS đã khoảng từ năm 1984. Hơn 500 nhà thờ có công thức thiết kế hệ thống HIS. Thiết kế này đã được áp dụng thành công trong nhiều nhà thờ từ 150 chỗ đến 6500 chỗ ngồi. Đối với bạn người nghe đều có một điểm chung, tất cả đều thực hiện giống nhau.

công ty nào khác đã thiết kế và cài đặt hệ thống tốt như hệ thống HIS không? Dạ. Có vài công ty xử dụng công thức tương tự với kết quả chung bằng nhau. Tuy nhiên, hệ thống HIS đại diện cho một tiêu chuẩn quy định về hiệu suất. Các cộng đồng nhà thờ cần thiết lập tiêu chuẩn như hệ thống HIS để giữ cho mình khỏi bị lạc lối. Nhà thờ thông tin này hiếm khi bị bắt chẹt.

Thật đáng tiếc, những gì xảy ra là người nhà thờ thường xuyên nghe những người đầy thiện ý nhưng họ bị nhiễm những quảng cáo cường điệu. Điều này thường dẫn đến mọi người bị bận tâm đến thương hiệu loa, mixer nổi tiếng hay chỉ thiên về giá cả mà không hiểu biết đầy đủ về hậu quả của quyết định và thiết kế sai lầm.

Có bất cứ loại nào tốt hơn hệ thống HIS không? Không. Hệ thống HIS đại diện cho một tiêu chuẩn và tiêu chuẩn này rất hợp lý. Mỗi nhà thờ đều đủ khả năng thiết lập theo tiêu chuẩn của hệ thống HIS. Có thể hệ thống âm thanh này tốt hơn hệ thống khác vì nhà thờ "A" đầu tư nhiều tiền hơn nhà thờ "B", nhưng trên hiệu suất tổng thể, cả hai đều hoạt động như nhau. Đối với phần lớn nhà thờ, hệ thống HIS giống như xe hơi đua nhưng thực hiện và kiểm soát bằng giá của siêu thị. (Theo kiến thức tốt nhất của tôi, không có công ty nào làm sản phẩm âm thanh dành riêng cho nhà thờ có những tiêu chuẩn cao như nhà thờ yêu cầu). Thật đáng tiếc, nhiều nhà thờ thậm chí hoạt động không hiệu quả hay thiết bị biến thành cái xe đạp.

Thí dụ: Nhà thờ 300 chỗ ngồi nên dành tối thiểu khoảng $8.000 đến $12.000 cho hệ thống HIS, cài đặt tất cả bằng bộ phận, dây điện và thiết bị hoàn toàn mới. Nhà thờ 1500 chỗ ngồi nên dành tối thiểu khoảng 40.000 USD đến 50.000 USD cho hệ thống HIS cài đặt hoàn toàn mới. (Nhà thờ truyền thống có thể chỉ chi tiêu $22,000 trong khi nhà thờ Tin Lành hay Pentecostal có thể tốn nhiều hơn, 70 hay 80 ngàn đô la với tất cả các tính năng bổ sung). Nếu cả hai hệ thống được cài đặt đúng kích cỡ nhà thờ đã mô tả trước đây, cả hai hệ thống sẽ có cùng một mức độ về hiệu suất. Cả hai hệ thống này sẽ có các cơ sở tương tự về thiết kế và hiệu suất.

Có quyền lựa chọn, loại thờ phượng và yêu cầu âm nhạc làm tăng chi phí của hệ thống HIS cơ bản hay hệ thống tương đương. Hệ thống HIS mắc nhất chỉ khi cài đặt bao gồm 3 micro không dây, loa monitor sàn, loa monitor dàn hợp xướng, xử lý tính âm, hệ thống cho người lãng tailựa chọn khác mới có giá 108,00 $ cho mỗi người trong nhà thờ 250 chỗ ngồi. Tuy nhiên, hệ thống cơ bản đã được niêm yết ở mức $33 cho mỗi người.

Khi nói tất cả nhà thờ có loại kinh nghiệm này sau khi sửa chữa tính âm và âm thanh sẽ là sai lầm. Khi hơn 60% nhà thờ sở hữu hệ thống HIS đã chỉ ra một số lượng tăng trưởng đáng kể (và 10% tăng trưởng cũng đáng kể), sẽ công bằng khi nói rằng có mô hình và kiểu mẫu cho hệ thống thích hợp trong nhà thờ sẽ tạo sự khác biệt tương lai cho nhà thờ của bạn. Sự tăng trưởng này đã được coi là thiêng liêng, công cộng và tiền bạc.

Sự thành công của hệ thống HIS dựa trên:

1. -Thiết kế.

2. -Kiến thức về sản phẩm.

3. -Sự tương tác giữa các sản phẩm với nhau.

4. -Sự tương tác giữa thiết bị âm thanh với tính âm phòng.

5. -Sự tương tác giữa loa và hệ thống loa với hình dạng phòng và tính âm.

6. –Hiểu biết sản phẩm nào giáo dân sẽ vận hành dễ nhất.

7. –Độ dễ hiểu cao nhất có thể.

8. -Bao phủ toàn khu vực chỗ ngồi.

9. - Gain before feedback cao nhất để người xử dụng micro được thoải mái nhất có thể.

10. -Biết cách làm cho hệ thống âm thanh dễ xử dụng ra sao.

11. -Giảng dạy cho người vận hành xử dụng thiết bị âm thanh thích hợp.

 

Người thầu âm thanh, nhìn từ góc độ khác.

Hệ thống âm thanh nhà thờ là tập hợp nhiều bộ phận lại với nhau để tạo thành một sản phẩm hoàn chỉnh tại chỗ. Do đó có từ "hệ thống". Nhưng xử dụng từ "hệ thống" có đúng không? T điển Webster nói từ "hệ thống" có nghĩa là "đơn đặt hàng hay phương pháp, sắp xếp phối hợp các yếu tố hoạt động". Nếu mô tả từ này đơn giản, thì tất cả hệ thống âm thanh nhà thờ nên nghe và thực hiện gần giống như mức khác biệt nhỏ về độ trung thực của . (Giống như cái xe, bạn càng trả cao giá càng trở nên sang trọng nhưng cuối cùng bạn chỉ có một cái xe thôi. Điều này cũng nên áp dụng cho hệ thống âm thanh nhà thờ. Bạn càng trả nhiều, thì độ trung thực càng tốt hơn.

Tuy nhiên, hiệu suất tổng thể của hệ thống $8000 sẽ tương tự như hệ thống $50.000 nếu bạn xử dụng các tiêu chuẩn được nêu trong sách này. Trung thực, tùy chọn, linh hoạt và kích cỡ có thể xa hàng dặm. Tuy nhiên, đây không phải là vấn đề. Nhiều hệ thống âm thanh nhà thờ không có loại hạng hay phương pháp cho . Nhiều hệ thống không đáp ứng nhu cầu cho thành viên nhà thờ. Phần lớn những nhà thờ này sẽ hay đã có hệ thống âm thanh được cài đặt, sắp xếp chưa phối hợp, thường cố thách thức nhiều định luật vật lý. Hơn nữa, các yếu tố của hệ thống âm thanh như vậy thường được cài đặt theo cách như vậy, không thể hoạt động cùng nhau hiệu quả.

Kết quả cuối cùng là hệ thống âm thanh phục vụ chỉ được 40 đến 50% toàn bộ người. Thiết bị chỉ hoạt động với hiệu suất 25 - 40%. Một "hệ thống" âm thanh nhà thờ không cho ra một độ dễ hiểu cao, gain đủ mức độ và sự thoải mái từ điểm chết không nên gọi là hệ thống. Tuy nhiên, không có từ quen thuộc nào để mô tả thiết bị đối chọi với nhau cho ra cái gì đó mà mọi người đều cổ động, đến khi có ai đó phàn nàn. Nhưng, cụm từ "tập hợp sự hỗn loạn" để mô tả hệ thống âm thanh này là đúng nhất.

Hệ thống cũng có nghĩa là "phương pháp". Từ sự quan sát và nhiều kinh nghiệm của tôi, hầu hết hệ thống âm thanh nhà thờ đều không có phương pháp thiết kế. Khi bạn hỏi mọi người tại sao mọi thứ đã được thực hiện như vậy, câu trả lời thường không có tính khoa học hay vật lý hậu thuẫn. Thay vào đó, câu trả lời, 90%, đều dựa trên tin đồn và từ ngữ văn hóa dân gian đô thị. Âm thanh văn hóa dân gian đô thị trong nhà thờ chẳng ích gì hơn là lừa dối mọi người mua thêm thiết bị. Hãy trung thực với chính mình, nếu lời chào hàng âm thanh tốt và sự cạnh tranh không tốt khi nói chuyện, mọi người sẽ mua huyền thoại dân gian.

Nhận xét thú vị khác về cộng đồng nhà thờ là: Nếu người hay công ty cung cấp dịch vụ tệ đến nhà thờ, chưa ai từng nghe về nó. Đây có lẽ là bởi vì nhà thờ đánh giá sự độc lập của họ quá lớn nên họ không muốn mọi người hay cộng đồng biết những thất bại kinh doanh của họ. Vì vậy, tất cả các doanh nghiệp nhà thờ được lưu giữ trong mỗi nhà thờ và không ai chia sẻ cho cộng đồng. Phần thú vị là Kinh Thánh nói rằng chúng ta chia sẻ những thành công và thất bại của cá nhân chúng ta và cộng đồng với hy vọng những người khác không rơi vào cái bẫy tương tự. Điều này có nghĩa là gì, có phải là đọc sách kinh điển chọn lọc?

Hệ thống âm thanh nhà thờ nên thiết kế và xây dựng trên nền tảng vững chắc. Nên đặt mục tiêu đáp ứng nhu cầu của mục sư, những người có tài năng âm nhạc, những người có thính giác tốt và những người "khuyết tật nghe" hay khiếm thính. Hệ thống âm thanh nên xử dụng đơn giản và điều khiển từ chỗ dễ nghe và điều chỉnh. Cũng giống như điều khiển TV chuyển từ phía trước ra sau và quay lại phía trước TV, vị trí của cần điều khiển hệ thống âm thanh đã trải qua quy trình tiến hóa cũng giống vậy. Câu hỏi là, bạn nên xử dụng thiết kế hệ thống âm thanh nhà thờ nào và cài đặt nó ra sao?

Hệ thống âm thanh hoàn chỉnh giống như cái xe hơi. Cái xe là tổng hợp của nhiều bộ phận. (Hệ thống âm thanh tạo thành từ nhiều bộ phận). Vài bộ phận xe hơi được thực hiện tại chỗ nhưng hầu hết bộ phận được làm bởi nhiều người khác theo đặc điểm kỹ thuật của hãng sản xuất xe hơi. (Sự liên kết của hệ thống âm thanhlắp ráp tùy chỉnh thường thực hiện tại chỗ nhưng gần như tất cả thiết bị được thực hiện bởi các hãng sản xuất khác theo quy cách bắt buộc). Hãng sản xuất xe hơi lắp ráp nhiều dạng thức cho ra sản phẩm gọi là xe hơi. (Người thầu âm thanh lắp ráp nhiều bộ phận để tạo thành sản phẩm tùy chỉnh gọi là "Sound Reinforcement System – Pro-sound").

Người thiết kế/thầu trong thật tế, trước hết là kỹ sư và sau đó là hãng sản xuất, giống như những công ty xe hơi. Công ty âm thanh đặt hàng những phần đã chọn từ người cung cấp cho hệ thống tùy chỉnh rồi mang đến lắp ráp lưu động cho nhà thờ. Công ty âm thanh bắt đầu quy trình lắp ráp để thành sản phẩm hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, khi người tiêu dùng mua xe hơi, nó đã thiết kế cho họ và giá mua sẽ phản ánh chi phí kỹ thuật. Khi mua mixer cho hệ thống âm thanh, bạn có mua cả hệ thống âm thanh hay chỉ một phần của hệ thống? Mixer chỉ là một phần và nó đã được ứng dụng thành sản phẩm gọi là "Pro-sound".

Sản phẩm cuối cùng là hệ thống có thể giúp tất cả mọi người nghe rõ ràng, không có điểm chết và không mệt mỏi. Nó là một sản phẩm mà mục sư có thể đứng cách microphone 18 đến 30 inch, nói bằng giọng đàm thoại bình thường và tiếng nói của họ khuếch đại đồng đều khắp phòng. Nó là sản phẩm tất cả inputoutput cần thiết cho nhiệm vụ hệ thống âm thanh phải làm trong suốt một năm. Nó là sản phẩm thu hút mọi người đi đến và tham gia vào những cái đang được đề xuất.

Một hệ thống âm thanh không chỉ là mixer hay loa hay theo những người bán quảng cáo tốt nhất. Khi người cung cấp thiết bị quảng cáo sản phẩm cho một số ứng dụng nhất định, họ hướng dẫn chi tiết cho bạn về cách xử dụng không? Trong nhiều trường hợp, không! Chính người thầu âm thanh độc lập {49} sẽ làm cho sản phẩm hoạt động tốt trong hệ thống. Lợi ích gì khi mua loa từ một cửa hàng, ampli từ cửa hàng khác, và mixer từ một nơi khác, để tiết kiệm khoản tiền lớn khi bạn kết thúc bằng một hệ thống âm thanh nghe tầm thường? Chúng ta không mua xe hơi như thế này!

Tại thời điểm này rất nhiều điều sẽ trở thành cái gì đó bạn gần như không thể cho đi.

Có thể nói, tất cả người thầu âm thanh giống như hãng sản xuất xe hơi và bạn có thể đánh giá hệ thống âm thanh hiệu suất của nó. Đó là người thầu âm thanh nào làm cho mixer, loa, micro, ampliEQ nghe tuyệt vời hay dở tệ. Hình như người thầu đó quan tâm nhiều về giải pháp chứ không phải bán thiết bị để hưởng những lợi ích của thái độ không thỏa hiệp. Cũng cần phải nói, người vận hành âm thanh đào tạo kém có thể làm giảm hiệu suất của hệ thống âm thanh tuyệt vời.

Nhà thờ có thể lựa chọn hệ thống âm thanh giống như cách mọi người mua xe. Công ty âm thanh này bán hàng của Ford, công ty âm thanh kia bán của Chevrolet và công ty âm thanh kia nữa bán của Cadillac. Nếu bạn bước vào đại lý Ford và nói: "Tôi muốn cái xe Ford động cơ Chrysler Turbo trong đó", bạn nghĩ nhân viên bán hàng Ford sẽ nghĩ ra sao? Tuy nhiên, khi nói đến hệ thống âm thanh, khách hàng sẽ nhận được bất cứ điều gì họ muốn, thường không liên quan đến hiệu suất cuối cùng của hệ thống âm thanh đó.

Công ty âm thanh thật sự sản xuất sản phẩm được thực hiện tùy chọn cho mỗi khách hàng và đó là cách hệ thống âm thanh nên được đánh giá ra sao. Tuy nhiên, nó không đơn giản, hay không?

Thế giới âm thanh và âm học có quá nhiều ý kiến và quá nhiều tiêu chuẩn bằng văn bản như đặc tính kỹ thuật. Vì có rất nhiều cách để nói những điều tương tự, nó để lại rất nhiều chỗ trống cho hầu hết mọi người có ý kiến trên sở thích cá nhân của họ có thể thấy có giá trị như bất kỳ ý kiến nào khác. Những ý kiến này thường dựa trên nghe đồn hay từ sách tính năng kỹ thuật cho biết, với kinh nghiệm thật tế, chỉ có phần nhỏ của mỗi dòng sản phẩm được nâng cấp mỗi hai hay ba năm.

Chỉ riêng amplifier thôi, đã có hơn 50 hãng sản xuất, mỗi hãng hơn 4 model. Không thể kiểm tra và đánh giá hơn 200 ampli trong hai năm và vẫn thu nhập cho doanh nghiệp bất kỳ. Trong thời gian đó, 50% hãng sản xuất sẽ có thêm công nghệ mới cho dòng sản phẩm đó, đòi hỏi phải thử nghiệm nhiều hơn. Hơn nữa, làm sao bạn có thể kiểm tra công bằng ampli khi không có 100% tài liệu tham khảo chung để kiểm tra. Nào là loa, nào dây, pre-amp, nguồn bạn xử dụng cho kiểm tra là nguồn nào? Sự thật là, mỗi hãng sản xuất có phương pháp thử nghiệm riêng của mình, hy vọng họ có "công cụ đúng". Kết quả là, người thầu phải tin tưởng để tiếp xúc với nó, những cái có sẵn để làm công việc tốt nhất có thể. Ý kiến làm sản phẩm khác đi, chỉ là ý kiến, và chúng ta nên luôn nhớ đó chỉ là ý kiến. Đây là lý do tại sao bạn 10 người 10 ý kiến khác nhau {50} về cùng một ampli, một nửa sẽ nói ampli này tuyệt vời và nửa kia sẽ tìm cớ không xử dụng nó.

Âm thanh là kinh nghiệm về thính giác, cảm giác và cảm xúc. Khi âm thanh rõ ràng và đủ lớn, mọi người thích nó hơn. Khi có nhịp thoải mái tốt, sàn nhà rung nhẹ nhàng và âm thanh không làm khó chịu, mọi người thích cảm giác âm thanh. Khi bạn có hệ thống như vậy, mọi người sẽ tham gia chia sẻ thông điệp tình cảm. Đây là quy luật phổ quát của khán giả nghe cho dù họ đang ở trong câu lạc bộ, nhà thờ, nhà hát, nhà, trung tâm mua sắm, sân bay, khách sạn, khán phòng hay cơ sở thể thao.

Một trong những điểm quan trọng phải thực hiện là mỗi hệ thống âm thanh sẽ có sự thỏa hiệp chủ yếu nếu bạn không hiểu được mức độ âm thanh ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của bất kỳ hệ thống âm thanh nào ra sao. Tính âm giới hạn hiệu suất của tất cả hệ thống âm thanh. Vì vậy, bạn phải có khả năng thay đổi tính âm nếu bạn cảm thấy hệ thống âm thanh không thực hiện đủ và biết bạn đang có thiết bị tốt và đã cho phép sự thỏa hiệp tối đa.

***** (Như đã nói ở chương 4, sách này viết vào cuối thập niên 90, giá thiết bị âm thanh còn rất mắc. Hiện nay, nhờ công nghệ sản xuất ngày càng cao, giá đã giảm rất nhiều. Các bạn có thể giảm giá thiết bị lắp đặt thiết bị đã nêu ở đây xuống còn 1/3 hay ½ , chất lượng chẳng những không giảm mà nhiều món còn tăng rất nhiều.

Cấu hình căn bản của hệ thống HIS áp dụng trên thật tế nằm ở phần phụ lục cuối sách này. Có đầy đủ từng model của những hãng sản xuất nổi tiếng trên thế giới có thề xử dụng cho hệ thống HIS, đã được tác giả kiểm tra và đánh giá.

Chương này có lược giản vài phần không phù hợp với bối cảnh VN – ND).                                   

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

{44} Vì không có ai sẽ tắt hệ thống âm thanh trong dịch vụ, thời gian reverb hay echo sẽ không được coi đến từ hệ thống âm thanh. Mọi người sẽ đổ lỗi cho phòng và bình luận, "âm thanh thay đổi rất nhiều khi nhà thờ đầy hay trống". Đối với hệ thống âm thanh hoạt động tốt, càng có nhiều người trong phòng,càng hoạt động tốt hơn, và tất cả thử nghiệm đều thực hiện khi phòng trống.

{45} RT60: Reverb time trên 60 decibel khi bắt đầu rơi xuống

{46} Thuật ngữ "Nhà thờ Tin lành - Protestant " đôi khi sẽ giới thiệu cho những nhà thờ truyền thống như Nhà thờ Lutheran, Anglican, Christian Reformed v.v ...

{47} Nhà thờ 300 chỗ ngồi có thể có hệ thống sửa đổi để điều chỉnh âm thanh điện tử với giá dưới 40.000 USD. Thử và sửa chữa nhà thờ kích cỡ này với giá $40,000. Trong nhiều trường hợp nó không thể thực hiện được.

{48} Hạ thấp trần nhà là khiêm tốn. Thông thường, nhà thờ 300 - 1.000 chỗ ngồi nên có trần không thấp hơn 28 feet. Nếu đang lập kế hoạch ERS, bạn có thể giảm trần nhà xuống 4 feet.

{49} Có vài hãng sản xuất giúp đỡ tuyệt vời cho một số công ty âm thanh.

{50} Hãy nhớ, không có trường dạy âm học hay âm thanh nhà thờ. Hầu hết các chương trình âm học và âm thanh khác chỉ dạy cho bạn cách xử dụng thiết bị trong không gian rộng, không dạy cách nghe sao cho hiệu suất tốt nhất. Những cá nhân nào có đủ nhạy cảm để quan tâm hệ thống hoạt động ra sao thường được kết quả tốt nhất.

------------------ Hết chương 05 -------------------

 

 

 

Add comment


GIÁO TRÌNH

CATALOG SCAN

Ai đang truy cập

We have 12 guests online
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay59
mod_vvisit_counterHôm qua714

Comment mới nhất

  • thienhungcaphe 21.08.2018 07:46
    Cám ơn rất hay, nhưng không thấy chương 6 ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:33
    Ngoài ra, tuỳ thuộc theo từng hãng sản ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:26
    Sorry Khi đọc về cấu tạo đèn Fresnel (hình ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:14  
  • huonggiangcbe 11.10.2014 19:20
    Cháu đã gửi mail đăng ký một quyển ...

    Read more...