Sound&Lightingvn Documents

Hoàn thiện hơn nghệ thuật nghe nhìn...

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Giáo trình Âm thanh & Giới thiệu

E-mail Print PDF

 

(Qua thời gian thử nghiệm, và cũng để xem tình hình về kiểm duyệt bản quyền. Từ thời điểm này, tôi sẽ post giáo trình này thường xuyên hơn (1-2 chương/tháng) và bỏ mục phải đăng ký để đọc bài).

 

              Trong những tài liệu để học hỏi về ngành nghề Âm thanh ở Việt Nam (ngay cả trên thế giới) hiện nay, hiếm có tài liệu nào đầy đủ nhưng đơn giản bằng giáo trình biên dịch này. Nó không bao gồm những công thức tính toán rắc rối như tài liệu của công ty Yamaha, JBL soạn ra (đã đăng trong phần tài liệu), nhưng không hề thiếu những cách tính toán kỹ thuật tối cần thiết nào cho người hoạt động trong lĩnh vực này. Bố cục trình bày dễ hiểu, từng phần, chương một, đi từ những kiến thức cơ bản tới nâng cao, từ kỹ thuật sang nghệ thuật. Nó cho ta biết những kiến thức cơ bản không thể thiếu mà có lẽ xưa nay hầu hết các bạn đều coi thường và bỏ qua là nghiên cứu về bản chất của âm thanh, bản chất thính giác của con người. Các bạn sẽ có nhiều điều thú vị bất ngờ sau khi đọc 2 chương này. Chương 18 cuối cùng cho các bạn những hướng dẫn điều chỉnh hệ thống như một người nghệ sĩ, hiểu được những khía cạnh nghệ thuật của Âm thanh.

             Nói tóm lại, tuy rằng cũng có một số khuyết điểm trong giáo trình này (có thể phần lớn do người dịch), nhưng với gần 400 trang A4, nó sẽ cung cấp toàn bộ những kiến thức cho bạn, có lẽ trong một đời nghề không cần học lý thuyết thêm nữa, ngoại trừ những kinh nghiệm thực tế. Khi bạn đã nắm vững phần lý thuyết, với 1 tư duy logic, bạn sẽ giải quyết được nhiều vấn đề khi xử lý âm thanh. Mọi hoạt động nghề nghiệp sẽ còn dài, tôi xin trích đoạn 1 câu trong giáo trình này: “Kiến thức chỉ là bước khởi đầu”

 

               Vì hiện nay tôi vẫn còn dùng giáo trình này trong những khóa hướng dẫn kỹ thuật, và là bản dịch chưa được phép của tác giả, nên trước mắt, tôi chỉ công bố hạn chế, có lẽ 1 tháng chỉ cho ra 1 chương. Đến thời điểm không xa, tôi sẽ đưa toàn bộ cho các bạn. Bạn nào cần gấp, có thể email cho tôi.

               

               LTP

 

PROFESSIONAL

LIVE SOUND

 

GIÁO TRÌNH

ÂM THANH

CHUYÊN NGHIỆP

 

Tổng hợp và chuyển ngữ:

Lê Tuyên Phúc


Giáo trình này được biên dịch, tổng hợp hầu hết từ cuốn sách Live Sound Reinforcement của tác giả Hunter Stark, một soundman nổi tiếng ở miền đông bắc Mỹ và cả thế giới vào thập niên 7, 80 của thế kỷ trước.

̀i tựa của Bob Bralove, một soundman cũng nổi tiếng không kém.

Trong buổi biểu diễn trực tiếp, công thức cho một chương trình lớn thực sự nằm ở sự kết hợp của nhiều yếu tố:

Rèn luyện, tự do, cảm hứng, chuẩn bị, khoa học và ma thuật kỳ diệu. Số lượng chính xác của mỗi cái có thể khác nhau trong bất kỳ chương trình nhất định nào đó, nhưng nó là tất cả sự cần thiết để thực hiện thành công và phải được tính thêm vào bởi tất cả người tham dự đều là một bộ phận của chương trình mà họ đang góp phần tạo nên.

Khi chương trình đang hoạt động, mọi sự biểu hiện đều phải rõ ràng và mạnh mẽ. Khi có tình huống đang chống lại bạn, bạn phải nỗ lực để chỉ nghe chính mình, đừng để ý tới các thành viên khác trong khi biểu diễn, đang làm bực bội cho các nhạc sĩ hay nghệ sĩ khác, kỹ thuật viên và khán giả. Khoa học của pro-sound là một trong những yếu tố quan trọng nhất của sự kết hợp kỳ diệu. Nó là phương tiện mà người biểu diễn xử dụng để liên hệ ý tưởng của họ đến khán giả. Nếu không có nó, họ sẽ bị giáng cấp thành như tục ngữ: “Những cái cây bị ngã đổ trong rừng, nếu không có ai ở đó để nghe nó, nó có tạo ra tiếng động (sound) không?”

Tôi đã dành phần lớn sự nghiệp âm nhạc của tôi để "dính chặt" đến pro-sound, chiến đấu với các vấn đề giữa monitor và FOH và cố gắng để làm cho một nhạc sĩ cảm thấy thân thiết với âm thanh của riêng mình và âm thanh của ban nhạc của mình trong khi ông/cô ta đang đứng bên cạnh một chồng loa đang phát tán nhạc rock-and-roll vào một đám đông 60.000 người. Tuy nhiên, tôi đã có vận may rằng, trong quá trình của tôi khi kinh doanh âm nhạc, tôi đã có những cơ hội để làm việc với nhiều người giỏi nhất. Từng người trong đó đã cho tôi thấy rằng tất cả các yếu tố của việc thực hiện nghiêm túc là cách duy nhất để chuẩn bị một tình huống cho ma thuật kỳ diệu xảy ra.

Một nghệ sĩ biểu diễn hiểu biết công nghệ nào là phù hợp cho âm thanh của mình thì luôn luôn tiến trước hơn những người chỉ biết thiết bị của mình và không có một manh mối để làm cách nào thực hiện tốt nhất để đưa ra đến đám đông. Tương tự như vậy, các chuyên gia về pro-sound mà không hiểu được bản chất của sự kiện, người đó thường xuyên sẽ làm việc như trả một bài tập thuộc lòng, thiếu nguồn cảm hứng và nghệ thuật. Đây không phải để nói rằng sự học tập để hiểu biết là không thiết yếu. Nếu tôi cảm nhận theo cách đó, tôi sẽ không viết lời tựa cho giáo trình này.

Các điều trình bày ở đây cung cấp cho bạn một kiến thức và hiểu biết về khoa học của pro-sound và yêu cầu của từng bộ phận các công cụ âm thanh của các kỹ sư. Hiểu biết những gì bạn đang nói về nó, luôn luôn làm cho nó dễ truyền đạt hơn. Đó là sự kết hợp của khoa học này với nghệ thuật lắng nghe và nhạy cảm với âm thanh để thành một kỹ sư giỏi dù trong tình huống là nhạc sống (live) hay trong studio. Âm thanh không phải chỉ đơn thuần là chuyển đến cho khán giả mà không được mầy mò, ngắt gián đoạn, hay tô điểm bởi người kỹ sư. Bất cứ ai cũng có thể mix được, nhưng không phải ai cũng có thể làm một mix tốt. Tìm hiểu khoa học, ý tưởng, tiếp tục lắng nghe và thử nghiệm. Nói chuyện với diễn viên và tìm hiểu những gì họ ưa thích trong loa monitor của họ. Nếu bạn muốn làm được một điều gì mà họ yêu thích, không chỉ nhìn vào các nút vặn, hãy bỏ qua và lắng nghe. Nên nhớ rằng, kiến thức chỉ là bước khởi đầu.

Bob Bralove

 

Giới thiệu

Trong những năm gần đây, sự tiến bộ trong kỹ thuật thu âm ở studio, sự cải tiến ấn tượng trong các hệ thống nghe nhạc dân dụng và sàng lọc ra tinh túy là kỳ vọng của khán giả phổ biến đã tạo ra yêu cầu trong lĩnh vực pro-sound, và là điều hầu như không thể tưởng tượng được chỉ trong một vài thập kỷ trước đây. Yêu cầu hệ thống ngày hôm nay phải đáp ứng đ áp dụng cho không chỉ cho mức độ lớn có sẵn của nó, mà còn phải nhỏ gọn và hiệu suất cao nữa, nhưng có lẽ quan trọng nhất sự phong phú, rõ ràng và trọn vẹn của âm thanh xuất ra.

Chúng ta kỳ vọng để cải thiện chất lượng âm thanh có thể được thấy trong các hệ thống P.A khác nhau, từ những hệ thống xử dụng cho nhà thờ nhỏ, đám tiệc và các buổi họp mặt khác đến những công trình đòi hỏi nhiều phức tạp ở các trung tâm vận chuyển lớn, đấu trường thể thao, các diễn đàn công cộng, và trong các hệ thống khuếch đại âm nhạc khác nhau, từ các hệ thống “vali” cho các ban nhạc cuối tuần đến hệ thống siêu công suất “portable” cho lưu diễn nhạc rock. Tóm lại, chúng ta phải thực hiện sao cho âm thanh tốt hơn và tốt nhất.

Phần lớn để đáp ứng với nhu cầu này, hệ thống âm thanh hiện đại đã tiến hóa thành một công cụ cực kỳ linh hoạt. Đối với tính linh hoạt của tất cả các công nghệ có sẵn, tuy nhiên, những tiến bộ trong ngành công nghiệp âm thanh đã đi nhanh đến mức các kiến thức phổ thông giữa người mua và người xử dụng thiết bị có khuynh hướng thoát khỏi nhu cầu của họ. Sự thiếu thông tin toàn diện và dễ hiểu đôi khi có thể làm cho người mua hệ thống và người xử dụng bị thiệt thòi không chỉ trong việc đối phó với chính thiết bị, mà còn ở sự hiểu biết về những tác động như môi trường thính giác, nhân tố con người, và triển khai các giải pháp khả thi cho các vấn đề họ đã giới thiệu.

Thường bị đe dọa là danh tiếng và sinh kế của những người cần phải xử dụng hệ thống pro-sound. Một hệ thống bị thiết kế tồi hay vận hành không đúng cách có thể làm cho một tài năng âm nhạc biểu diễn có vẻ kém hơn, hay làm giọng nói của một người diễn thuyết bị mất đi và âm thanh không mạch lạc. Một hệ thống được thiết kế tốt và xử dụng hiệu quả, mặt khác, có thể làm giọng nói dễ nghe hay cho phép thông điệp của diễn giả được gởi tới công chúng đúng theo khả năng thật sự của người đó. Tóm lại, hệ thống âm thanh có thể tạo sự khác biệt quan trọng giữa thất bại và thành công. .

Giáo trình này đã được viết để giúp thu hẹp sự thiếu hụt thông tin. Nó được thiết kế để cho phép nghiên cứu khá toàn diện cho những người muốn theo đuổi một kiến thức tương đối chi tiết về pro-sound, cho cả học viên lẫn các chuyên gia sẽ tìm thấy những kiến thức nhiều người cho là hữu ích. Nó cũng có nghĩa là phải dễ hiểu đối với những người chỉ cần các thông tin cơ bản về hệ thống làm việc như thế nào và làm thế nào có thể được xử dụng trong các tình huống thực tế. Phổ rộng đi cùng dẫn chứng các hình minh họa để giúp độc giả có nhu cầu tập trung vào chi tiết cụ thể trong chủ đề rộng rãi này.

Quan tâm đến việc trích dẫn xử dụng số lượng tối thiểu của toán học cụ thể tối cần thiết để có sự thực tiễn và một kiến thức khá về pro-sound. Nhiều lưu ý cũng đã được gợi ra, cung cấp cho người đọc với một cơ sở là sẽ được áp dụng dù cho nghệ thuật hiện đại vẫn tiếp tục thay đổi trong tương lai.

Hunter Stark 2008.

Ghi chú:

Giáo trình này được viết bởi một soundman, dân kỹ thuật, không phải là nhà văn. Bởi thế, văn phong trong giáo trình này hơi luộm thuộm, có quá nhiều tính từ kèm theo có lẽ không cần thiết lắm. Tôi chuyển ngữ cũng vậy, cũng là tay ngang nên trong này chắc chắn sẽ có những khuyết điểm không đáng. Tôi tôn trọng tác giả, cố gắng dịch sát từ trước, sát ý sau, cốt sao cho các bạn hiểu những vấn đề kỹ thuật quan trọng là được.

Vài chương đầu, tôi dịch những từ tiếng Anh sang tiếng Việt một cách tương đối, nhưng có thêm chú thích tiếng Anh. Vì có nhiều từ hay thuật ngữ chưa có trong tự điển VN, nếu ráng dịch sẽ thành ra gượng gạo, nên chỉ cần các bạn hiểu được nội dung. Những chương sau, những thuật ngữ về kỹ thuật quan trọng, tôi đổi sang viết hoàn toàn bằng tiếng Anh. Những thuật ngữ này là từ quốc tế (nhất là những từ in nghiêng), các bạn nên cố gắng thuộc lòng, vì trong tương lai, có thể bạn phải giao tiếp với các bạn đồng nghiệp ngoại quốc, bạn sẽ không bị bở ngỡ. Trước mắt, bạn sẽ đọc và hiểu được những từ này trong bất kỳ tài liệu kỹ thuật nào mà bạn đang hay sắp có (có thể tôi sẽ bổ sung cho các bạn rất nhiều tài liệu bổ sung cao cấp hơn, nhưng bằng tiếng Anh, các bạn sẽ dễ hiểu hơn khi nghiên cứu xong giáo trình này).

Cuối cùng, vì chưa được phép của tác giả, giáo trình này chỉ lưu hành trong nội bộ, xin các bạn hãy khoan phổ biến rộng rãi, một phần là lợi ích của chính các bạn.

Lê Tuyên Phúc, biên dịch, chuyển ngữ ( http://soundlightingvn.com )


 

MỤC LỤC

 

PHẦN MỘT: Những nguyên tắc cơ bản

 

CHƯƠNG 1

 

Hệ thống cơ bản

 

Khái niệm về nguyên tắc cơ bản của hệ thống

 

Micro và những cảm biến đầu vào khác

 

Mixer và các phụ kiện liên quan

 

Equalizers

 

Amplifiers

 

Speaker (Loa)

 

Crossovers

 

Quan điểm về hệ thống thiết thực

 

Môi trường Âm học

 

Yếu tố con người

 

 

CHƯƠNG 2

 

Bản chất của âm thanh

 

Sóng âm thanh

 

Tốc độ của âm thanh

 

Biên độ

 

Tần số

 

Bước sóng

 

Sóng Sin

 

Cộng hưởng

 

Âm phổ

 

Phase sự can thiệp

 

Các dạng sóng phức tạp

 

 

CHƯƠNG 3

 

Bản chất của thính giác

 

Tai

 

Decibel

 

Trình tự của thính giác

 

Sự nhận thức về cường độ

 

Các nhận thức về Hướng

 

Nhịp và sự khác biệt âm sắc

 

Sự mất tích nốt nhạc gốc

 

Sự sai lệch các tần số / độ lớn

 

Môi trường nghe

 

Hiệu ứng thứ bậc

 

 

CHƯƠNG 4

 

Đo lường âm thanh, Thuật ngữ và khái niệm

 

Đáp ứng tần số

 

Luật bình phương nghịch đảo

 

Sự suy giảm tần số cao trong không khí

 

Đo điện cơ bản

 

Áp lực và công suất

 

Trở kháng đầu ra (Nguồn) và trở kháng đầu vào (Tải)

 

Các giá trị RMS

 

Đơn vị âm lượng

 

Cấp độ lớn

 

Decibel

 

dB SPL

 

dBu

 

dBm

 

dBV và dBv

 

Cấu trúc gain cơ bản

 

Sự sái, méo giọng (Distortion)


 

PHẦN HAI: Thiết bị: Loại thiết kế và xử dụng

 

 

CHƯƠNG 5

 

Microphones

 

Các loại thiết kế

 

Mô hình định hướng căn bản

 

Hiệu ứng gần

 

Xử dụng thực tế của mô hình định hướng

 

Giải tần và đáp tuyến

 

Xử dụng Micro Tổng quát

 

Mạch điện micro cân bằng và không cân bằng

 

Trở kháng của microphone

 

Nghiên cứu các mạch khác (micro condenser)

 

Độ nhạy

 

Độ méo

 

Nghiên cứu micro không dây

 

 

CHƯƠNG 6

 

Equalizers

 

Các loại thiết kế cơ bản

 

EQ thềm

 

EQ Đỉnh, Nhúng

 

Switchable Cut / High Pass and Low Pass

 

EQ hai, ba, bốn way điển hình

 

Switchable-Frequency and Sweepable-Frequency

 

EQ Graphic và những bộ lọc đa band khác

 

EQ Tham số

 

Cách xử dụng tổng quát EQ để điều khiển âm sắc

 

Cách xử dụng tổng quát EQ để kiểm soát tiếng hú

 

 

CHƯƠNG 7

 

Mixer

 

Chức năng cơ bản của Mixer

 

Bộ suy giảm input

 

Onboard EQ

 

Output phụ (Gi đi)

 

Input phụ, hiệu ứng return

 

Nhiệm vụ của pan và submaster

 

Meter, PFL, Solo

 

Hoàn tất một cấu trúc gain khả thi

 

 

 

CHƯƠNG 8

 

Những bộ xử lý và hiệu ứng tín hiệu khác

 

Compressor Limiters

 

Noise Gates và Downward

 

Expanders

 

Delay / Echo và Reverb Units

 

Bộ kích thích tai nghe (Exciter)

 

 

CHƯƠNG 9

 

Loa và Crossovers

 

Thiết kế cơ bản

 

Thùng loa cơ bản

 

Loa horn cơ bản

 

Loa horn tần số thấp

 

Crossover, Khái niệm cơ bản

 

Crossovers, cách xử dụng cơ bản

 

Mô hình kiểm soát phát tán và hướng.

 

Thiết kế horn mid /high Đáp tuyến năng lượng đầu ra của tần số Mid-/High

 

Cone Driver tần số low và low-mid

 

Horn tần số thấp và thùng loa (tiếp theo).

 

Xử dụng thực tế mô hình định hướng của thiết bị

 

 

CHƯƠNG 10

 

Bộ khuếch đại công suất những quan điểm về trở kháng

 

 

PHẦN BA: Hệ thống: Thiết kế và xử dụng

 

 

CHƯƠNG 11

 

Đại cương về hệ thống

 

Những cân nhắc

 

Đánh giá tổng quát yêu cầu của hệ thống.

 

Lựa chọn thiết bị (Đại Cương)

 

Hệ thống loa đơn so với loa kép.

 

Hệ thống phân phối.

 

Xem xét mạch cơ bản.

 

Môi trường

 

 

CHƯƠNG 12

 

Âm thanh hội nghị.

 

 

CHƯƠNG 13

 

Hệ thống âm nhạc

 

Yêu cầu chung

 

Bố trí micro cho ca sĩ

 

Bố trí micro cho nhạc cụ

 

Bố trí micro cho trống và bộ gõ

 

Input trực tiếp.

 

 

CHƯƠNG 14

 

Xem xét chung

 

 

CHƯƠNG 15

 

Hệ thống monitor

 

 

CHƯƠNG 16

 

Hệ thống dây dẫn

 

Tổng cân nhắc

 

Hệ thống tiếp đất

 

 

CHƯƠNG 17

 

Kỹ sư như nghệ sĩ

 

Nguyên tắc chung

 

Diễn thuyết và giọng nói (voice) trong âm nhạc

 

Nhạc cụ Bass

 

Nhạc cụ treble

 

Trống (drum)

 

Các vấn đề cơ bản về EQ

 

Tổ chức một Mix


 



 

Add comment


GIÁO TRÌNH

CATALOG SCAN

Ai đang truy cập

We have 8 guests online
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay205
mod_vvisit_counterHôm qua317

Comment mới nhất

  • thienhungcaphe 21.08.2018 07:46
    Cám ơn rất hay, nhưng không thấy chương 6 ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:33
    Ngoài ra, tuỳ thuộc theo từng hãng sản ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:26
    Sorry Khi đọc về cấu tạo đèn Fresnel (hình ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:14  
  • huonggiangcbe 11.10.2014 19:20
    Cháu đã gửi mail đăng ký một quyển ...

    Read more...