Sound&Lightingvn Documents

Hoàn thiện hơn nghệ thuật nghe nhìn...

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Cẩm nang cho Soundman & Chương 11

 

CHƯƠNG 11

Âm học, tính âm

Acoustics

 

 

Tất cả những cái chúng ta nghe đều có yếu tố âm học. Nhớ lại thảo luận về reverb: Reverb là sự mô phỏng môi trường âm thanh, tạo ra để làm cho âm thanh mix rộng hơn, và nó có thể hiệu quả trong loại điểm diễn nhất định (thí dụ, nhà thờ hay hẻm núi). Reverb trong tất cả mọi cái chúng ta nghe, và âm thanh sẽ có vẻ rất xa lạ nếu không có nó. Nếu bạn lắng nghe một mix bằng in-ear, bạn sẽ có ý tưởng cần thêm cái gì đó. Kthể làm việc với, vì chúng ta đang xử dụng để nghe âm thanh tương tác với môi trường chung quanh.

Những âm thanh của môi trường sống rất khó dự đoán và rất phức tạp. Bạn có thể thấy chính mình đang trong một điểm diễn, nơi âm thanh bị nảy ra khỏi tất cả bề mặt cứng trong phòng, và bạn thật sự không thể làm gì cho nó. Trong trường hợp khác, bạn có thể hoàn thành soundcheck tất cả mọi âm thanh đều tốt đẹp, và sau đó phòng rộng ra hay chật lại sau khi khán giả ra vào, bạn sẽ thấy khác hẳn. Mặc dù chủ đề âm học có thể là chủ đề cho cả cuốn sách, trong chương này chúng ta chỉ tập trung vào những thông tin bạn cần để thực hiện show thành công. Điều quan trọng là bạn phải hiểu lý do tại sao ở vài chỗ bạn phải cố gắng mix lại với nhau và ở những chỗ khác, bạn lại không cần. Thông tin này liên quan đến tất cả loại phòng, khán giả, và hệ thống PA.

HIU BIẾT VỀ KHÔNG GIAN

Điều đầu tiên bạn nhận ra khi bước vào một điểm diễn là nó là một không gian trống lớn bị bao phủ bởi bê tông, gạch, gỗ, thủy tinh, hay tổng hợp tất cả cái này. Vài nơi có thể có bề mặt cứng, sáng bóng (phổ biến trong kiến trúc hiện đại của khu vực biểu diễn âm nhạc, có thể khó làm việc với).Tuy nhiên, nếu gặp may, điểm diễn được thiết kế tốt, bạn sẽ hoàn toàn kiểm soát được âm thanh. Thí dụ Amsterdam Heineken Music Hall, về bản chất là một hộp vuông lớn, về mặt lý thuyết, nó tạo ra sóng đứng và vấn đề về phase. Tuy nhiên, nó lại không vậy, vì những người thiết kế đã tích hợp một hệ thống suy thoái âm thanh tuyệt vời.

Khi chúng ta nói phòng sống hay sống động, có nghĩa là tính chất âm thanh của nó khá tích cực, nói cách khác, có bề mặt sáng bóng, cứng và bức tường phẳng, cả hai đều gây ra rất nhiều phản dội. Khi phòng quá sống động, xác định nó rất khó, phải nghe những gì làm bạn trở nên mệt mỏi, vì bạn phải tập trung vào những cái bạn đang nghe.

Ở đầu kia của âm phổ là phòng chết, đó là phòng không có reverb. Điều này có thể do việc xử lý âm thanh, hay đơn giản là nội thất mềm. Từ loại phòng này, bạn có thể cảm thấy một loại áp lực trong tai, vì bạn đang xử dụng để phản dội thính giác (ngay cả khi không biết về nó), âm thanh có vẻ khá tự nhiên mà không có . Khi mix trong phòng chết, thật khó làm cho âm thanh có vẻ tự nhiên, thiếu tất cả yếu tố thông thường. Không, ngay cả studio thu âm là hoàn toàn chết, vì bạn muốn nó như vậy để có thể nắm bắt vài loại tự nhiên. Trong phòng chết, bạn có thể nghe được mọi âm thanh nhỏ nhất. Điều này có thể tốt, nhưng nó cũng có thể làm nổi bật tất cả lỗ hổng trong mix. Bạn có thể sẽ cần thêm một lượng reverb hợp lý vào mix, để có cảm giác tự nhiên hơn.

Không có phòng nào là hoàn hảo, thật sự, tất cả mọi việc là làm việc với phòng thay vì cố để phòng làm việc cho bạn. Một căn phòng không bao giờ thay đổi âm thanh của nó để phù hợp với show, nhưng loa phải thay đổi âm thanh của để phù hợp với phòng. Phòng đáp ứng với những cái bạn đưa vào nó, và những cái bạn mang ra khỏi phòng, là kết quả trực tiếp từ hành động của bạn, nếu bạn đẩy quá mạnh, nó sẽ đẩy quay trở lại ngay. Nếu điểm diễn có âm thanh rất dội và đục, có thể giúp xử dụng loa định hướng cao nhằm vào khán giả để âm thanh bị hấp thụ bởi khán giả và không bị phản dội rất nhiều bởi trần nhà và tường. Dĩ nhiên, có vài loại phòng làm việc với nó dễ hơn những cái khác, nói chung là những phòng này có vài loại phản dội, và phản dội này bị hấp th khá nhanh. Phòng cũng cần phải có đủ không gian cho mix của bạn thở, chứ không phải cảm giác áp bức chật chội nếu như nó đến với bạn, nó có thể làm vài phòng bị chết.

C SÓNG và SÓNG ĐNG                                        

(WAVELENGTH and STANDING WAVES)

Nhớ lại những chủ đề về khu vực áp lực khi chúng ta xem xét vị trí mixer. Đây là những khu vực mà âm thanh gần như tăng gấp đôi năng lượng (lý do duy nhất không gấp đôi hoàn toàn vì mất năng lượng khi đâm vào tường). Sóng 1.000-Hz có bước sóng khoảng 1 foot. Mỗi lần tăng gấp đôi tần số, bước sóng (khoảng cách vật lý giữa âm thanh bị compress hay peak) bị giảm còn một nửa, bước sóng của sóng 2.000 Hz là nửa foot, v.v. Tuy nhiên, khi bạn giảm một nửa tần số, bước sóng tăng gấp đôi. Vì vậy, 500 Hz có bước sóng khoảng 2-feet, và 250 Hz có bước sóng khoảng 4-feet.

Khi hệ thống âm thanh cho ra tần số dưới khoảng 300 Hz, sẽ có năng lượng nhiều hơn liên quan đến việc di chuyển sóng âm thanh, trong rack ampli cần ampli lớn hơn để làm cho sóng âm trong loại này đạt mức âm lượng cao. Vì tần số này có bước sóng dài, bất kỳ loại xử lý âm thanh tối thiểu nào đều có tác dụng rất ít về nó,xử lý sao cho dày ít nhất là 1/4 bước sóng mới có hiệu quả. Khi bắt đầu tần số khoảng 20 Hz, chúng ta đang xem xét bước sóng khoảng 56 feet, có nghĩa là, bạn đang chơi với kích thước là kích cỡ thật sự của phòng.

Cách hiểu sóng đứng tốt nhất là suy nghĩ trực quan về nó. Nếu có thể nhận thấy sóng âm, và đã xem xét chu kỳ 20 Hz, bạn sẽ thấy dạng sóng này dài 56 feet. Nếu đã có phòng dài 56 feet, bạn sẽ thấy toàn bộ phù hợp với chu kỳ tốt đẹp và gọn gàng với hai bức tường của phòng. Tuy nhiên, khi sóng âm chạm tường, nó bị phản dội trở lại. Nếu phản dội của sóng âm theo sau đường dẫn chính xác với sóng ban đầu, bạn sẽ không thấy bất kỳ chuyển động vật lý nào cả: do đó đặt tên sóng đứng (mà cũng có thể gọi là chế độ phòng (room mode)). Nếu sóng bị phản dội trở lại đồng phase tại một điểm nhất định trong phòng, bạn nghe thấy tần số đó sự gia tăng âm lượng, nếu nó bị phản dội trở lại ngược phase tại một điểm nhất định trong phòng, bạn không nghe thấy bất kỳ tần số nào cả.

 Vì vậy, sóng đứng có thể làm cho vài nốt âm bass lớn, êm hơn những nốt khác. Có thể xảy ra sóng đứng ở một trong hai dạng, đầy đủ hay chỉ một nửa, miễn là phù hợp chính xác với những bức tường của phòng. Nếu phòng dài 28 feet, bạn vẫn có thể nhận được sóng đứng của 20 Hz. Cũng vậy, nếu phòng dài 112 feet, bạn vẫn có thể có được sóng đứng của 20 Hz. Ngoài ra, vài tần số tạo ra sóng đứng riêng của , do đó, một phòng có thể có hàng chục sóng đứng tần số khác nhau cùng lúc.

SÓNG ÂM GÂY RI (DISRUPTING SOUNDWAVES)

Nói chung, sóng âm khá hỗn loạn, đó là cách chúng ta nghe . Khi bạn bắt đầu ghi nhận được sóng để thêm vào hay bỏ đi, bạn đang bước vào vấn đề. Thí dụ tường song song, có thể xây dựng năng lượng âm thanh, tăng gần gấp đôi tần số về âm lượng ( cũng gây tiếng vang (echo) rung động dội qua lại giữa hai bức tường song song). Mặt khác, cấu trúc lõm, tập trung tất cả năng lượng âm thanh tại một điểm. Có thể rất khó làm việc với cả hai loại bề mặt này.

Việc kiểm soát sự phản dội, tốt hơn là cố loại bỏ nó đi. Lắng nghe bất cứ điều gì không phải âm thanh khá tự nhiên có thể gây ra nghe mệt mỏi, vì vậy bạn cần phải phá vỡ những sóng âm đi lòng vòng qua phòng, bằng cách chỉ hướng cho nó phải tới (về phía khán giả) và hấp thụ (hay xử dụng kiểm soát sự phân tán), nơi không được tới (đối với tường và trần nhà). nhiều loại cùng dạng sóng làm đục sóng âm đó, làm nó bị mớ, nghe không rõ. Bí quyết là ngăn lại, không cho cùng một nguồn âm thanh nhiều phản dội. Cách tạo sóng đứng duy nhất là khi xây dựng nên điều chỉnh cẩn thận, bẫy âm bass đi vào tường hay trần nhà, và dĩ nhiên bạn không thể làm điều đó nếu là kỹ sư âm thanh đi lưu diễn. May thay, vấn đề sóng đứng trong những phòng hòa nhạc lớn ít hơn trong những phòng nhỏ. Chỉnh lại vị trí loa sub có thể ảnh hưởng đến sức mạnh của sóng đứng đã tạo ra.

CỰC THẤP (LOW END)

Bass là một trong những yếu tố chúng ta hay nghe nhất khi đang ở trong live show, khi nó bị mất đi, mọi người thường khó thưởng thức âm nhạc. Ngay cả khi nghe hòa nhạc cổ điển, low end có liên quan đến hầu hết phần nhịp điệu chơi trên nhạc cụ có quãng âm (register) thấp. Guitar bass cũng được coi là nhạc cụ tạo nhịp điệu. Khi kiểm soát âm bass tốt, kết hợp tất cả tần số cần phải tái tạo, từ những cái mà chúng ta chỉ có thể cảm nhận, nó có thể cực kỳ dễ chịu và thậm chí có thể tiến gần đến âm nhạc bạn đang nghe.

Điều đang nói, tần số bass là vài tần số khó kiểm soát nhất trong môi trường live, đó là do sóng âm lớn hơn thì chứa nhiều năng lượng hơn. Không giống như tần số high-mid-range, bị hấp th dễ hơn, việc làm ra tiếng bass thật mịn có thể rất khó. Nếu bạn gặp vấn đề với điều này và có đủ không gian để thực hiện, hãy thử xếp chồng lại những loa sub trong hệ thống. Loa sub, chính nó đã khá đa hướng, do đó, việc di chuyển những loa sub đi lòng vòng sẽ không ảnh hưởng đến sự mix bên trái và phải. Những cái bạn đang cố gắng để đạt được với điều sau đều tốt: là phạm vi bao phủ của âm bass đều khắp điểm diễn, mà không tạo ra điểm nào có âm bass chụm lại.

Phòng khác nhau phản ứng với tần số bass khác nhau, vì vậy bạn cần nhiều kỹ thuật khác nhau để tận dụng tốt nhất những gì bạn đang đưa ra. Thông thường, bạn sẽ thấy loa sub được xếp chồng lên nhau ở hai bên, hay bên dưới loa highmid. Với kiểu cấu hình này, bạn có nhiều khả năng có được sự tổng hợp tần số low-end,những điểm nối tần số ở giữa phòng. Miễn là hệ thống của bạn đã được thiết lập một cách chính xác, tất cả tần số phải đồng phase, là nơi bạn có nhiều khả năng bắt đầu thấy dạng sóng đứng. Nếu cho ra dạng này, giải pháp lý tưởng ở đây là di chuyển loa sub đi, sẽ dịch chuyển điểm xảy ra sự tổng hợp. Tôi nghĩ loa sub nếu đặt ở trung tâm phòng sẽ hoạt động tốt nhất trong hầu hết môi trường, miễn là có đủ không gian. Điều này tạo ra ít chế độ trong phòng hơn và giúp tạo ra âm thanh, ngay cả loa sub, đều có mặt trên toàn bộ sàn.

Một cấu hình loa sub khác theo đường cong hình vòm, có thể là ở giữa, trái, hay phải phòng. Mặt sau loa sub sẽ đặt gần với nhau, và phía trước sẽ rộng ra, làm cho loa sub loe ra hướng vào phòng. Kỹ thuật này thiết lập có thể mất thời gian, bạn cần chắc chắn loa sub hướng ra cân bằng cả hai bên và cách khoảng đều nhau. Tuy nhiên, điều này có thể gây ra vấn đề suy thoái, và những lợi ích của việc tỏa tần số thấp không phải lúc nào giá trị hơn những hạn chế của nó.

Một giải pháp nữa là đặt loa sub cách khoảng đều trên mặt trước sân khấu. Phương pháp này hoạt động thật sự tốt, nhưng bạn cần phải chắc chắn tất cả loa sub hoàn toàn phù hợp với nhau và thật sự cách đều nhau, nếu không bạn sẽ chỉ tạo ra các lỗ hổng nhỏ phía dưới cuối sự tổng hợp.

Nhiều người xử dụng loa sub bằng hệ thống horn-loaded, nơi low-end phía xa sẽ bị đẩy ra hai bên. Bằng cách chuyển về phía đó, bạn có thể tập trung phần lớn sang hai bên phòng, do đó, bán kính của những tần số low-end hẹp hơn. Bằng cách này, nếu xảy ra tổng hợp, nó sẽ bị giảm đáng kể. Kỹ thuật này là tuyệt vời nếu bạn đang làm việc trên ban công, nó thổi low-end đến ngay trên đầu, nhưng nó cũng có thể tạo ra vấn đề, tùy thuộc vào kích thước phòng. Nếu có ban công dài, bạn có thể thấy low-end cuộn chính nó lại bên dưới ban công, gây ra triệt tiêu phase. Ngoài ra, thổi nhiều âm bass vào không gian mở có thể kích thích âm thanh của phòng.

VT LIU (MATERIALS)

Phản dội và hấp thụ (Reflections and Absorption)

Tất cả mọi vật liệu đều phản dội sóng âm, điểm chính là âm thanh phản dội từ vật liệu bao nhiêu. Vật liệu khác nhau phản dội tần số khác nhau. Thí dụ tường vữa, hấp thụ tần số highlow tốt hơn tần số mid range, do đó, khi bạn hướng tín hiệu full-range vào tường vữa, bạn sẽ nhận trở lại tấn số mid nhiều hơn giải tần khác.

Thô ráp và nhẵn mịn (Rough and Smooth)

Một điều cần nhớ là bề mặt nhẵn phản dội âm thanh nhiều hơn bề mặt thô ráp. Bề mặt nhẵn có tất cả mặt của chỉ theo một hướng, làm cho nó dễ phản dội âm thanh; Tuy nhiên, bề mặt thô nắm bắt âm thanh và phản dội nó theo nhiều hướng khác, Thí dụ sàn gỗ thô, phản dội âm thanh, nhưng khi nó đánh vec-ni thì ít hơn. Great Hall của Đại học Cardiff đã thiết lập tấm cản âm để giảm phản dội gây ra bởi bức tường khổng lồ đối diện sân khấu, hướng cùng với PA. Tuy nhiên, sơn màu trắng, nên họ không thực hiện được mục đích. Nếu cái gì đó coi sáng bóng, có lẽ nó trơn tru và sẽ phản dội nhiều hơn.

Uốn sóng âm thanh (Bending Soundwaves)

Sự bẻ cong sóng âm gọi là nhiễu xạ. Sóng âm uốn cong chung quanh đối tượng, tùy thuộc vào kích thước bước sóng. Tần số cao hơn có bước sóng ngắn hơn, do đó, khi tần số bước sóng ngắn tiếp xúc với những chướng ngại, nó bị hấp thụ hay phản dội bởi chướng ngại đó. Tần số thấp hơn có bước sóng dài hơn, uốn cong chung quanh chướng ngại và chắp lại ở phía bên kia. Để hiểu điều trực quan này, hãy tưởng tượng bạn ném một cục đá xuống nước: Khi một phần của gợn sóng tiếp xúc với một tảng đá, một phần gợn dừng lại, nhưng phần còn lại của nó vẫn tiếp tục đi quanh tảng đá và nhập lại khoảng cách nhỏ phía bên kia.

Truyền (Transmission)

Phân tử di chuyển trong sóng âm có chứa năng lượng. Khi những phân tử này tiếp xúc với đối tượng, có thể là bức tường, cửa sổ, hay người, một phần năng lượng sẽ truyền qua đối tượng đó. Tường dầy truyền năng lượng âm thanh ít hơn tường mỏng. Đó là lý do tại sao khối tường xi măng chặn âm thanh tốt hơn tường vữa. Tần số thấp truyền tốt hơn tần số cao. Đây là lý do tại sao bạn có thể cảm nhận và nghe thấy tiếng bass từ phòng bên cạnh, nhưng không nghe thấy những âm cao.

Sự phản dội của vật liệu khác nhau

Đương nhiên, nội thất của điểm diễn xử dụng nhiều loại vật liệu khác nhau. Trong phần này, chúng ta sẽ xem xét vài loại phản dội bạn nhiều khả năng gặp phải.

Theo nguyên tắc chung, tần số low-end bị phản dội bởi hầu hết mọi cái vì mức thấp khó bị hấp thụ. Những bước sóng rất lớn, do sự phản dội hay nhiễu xạ, rất khó loại bỏ . Khi bạn muốn hấp thụ tần số thấp càng nhiều càng tốt, tốt nhất xử dụng loại vật liệu dễ rung động (như bảng gỗ mỏng), điều này hấp thụ nhiều năng lượng tần số thấp hơn bức tường chắc. Thí dụ, vật liệu như rèm hấp thụ tốt nhất. Thảm chỉ hấp thụ tần số cao. Rèm tốt hơn thảm vì khuynh hướng dùng để treo, và khi treo lên dễ tạo rung động, làm mất một phần năng lượng của tần số. Ngoài ra, rèm treo những nếp gấp tăng diện tích bề mặt hấp thụ âm thanh tốt hơn rèm phẳng không gấp. Nếu rèm treo (hay chất hấp thụ) treo cách tường 1/4 bước sóng, nó hấp thụ tần số có bước sóng đó rất nhiều.

Thú vị, cửa sổ hấp thụ tần số thấp tốtđộng thái vốn có trong , nhưng cũng trơn tru, bề mặt phẳng, vì vậy tần số mid và high dội lại như trái banh cao su trên tường gạch, do đó không phải là phương pháp giải quyết âm thanh khả thi. Trong vài điểm diễn, bạn có thể thấy những tường kính chung quanh ban công, thường là kính cường lực. Vật liệu cứng hơn, khó hấp thụ tần số thấp hơn, vì vậy phản dội mức low linh hoạt hơn kính thường.

Những vật liệu khác như gỗ, phản dội tần số mid range nhiều hơn, trong khi vài tần số high lại bị hấp th. Điều này có thể dẫn đến tiếng kêu mid-high (nhưng khi đủ sàn, phản dội đó sẽ giảm).

Gạch có khuynh hướng phản dội nhiều hơn hấp thụ. có thể hấp thụ nhiều high-end hơn hơn low và mid range, nhưng không đủ để tạo sự khác biệt lớn. Gạch thời trang tại thời điểm này, do đó nhiều điểm diễn đã phô bày gạch. Thật không may, điều này không bao giờ là lựa chọn tính âm tốt.

Tính chất âm học của bê tông phụ thuộc vào nó kết thúc ra sao. Nếu thiết lập ở trạng thái tự nhiên, nó sẽ như gạch và sẽ giữ vài tần số high-end lại. Cho dù hầu hết, nó bị làm nhẵn và đánh bóng. Bây giờ bạn đã hiểu những điều cơ bản về vật liệu âm học, chúng ta hãy xem xét những yếu tố thật tế hơn về những cái bạn có thể làm với âm thanh trong môi trường bạn có.

Tính âm của điểm diễn (Venue Acoustics)

Là một phần của show lưu diễn, đây là điều mà bạn sẽ ít kiểm soát được, nhưng nếu bạn đang làm việc trong nhà, lạiđiều bạn nên xem xét nghiêm túc. Dù môi trường đang ở đâu, bạn nên hiểu âm thanh di chuyển khắp phòng và bạn có thể hiểu âm thanh ra sao. Sóng âm đến trễ, sẽ làm mờ phần thoáng qua (transient) của bất kỳ sóng nào, nên cắt bớt lượng phản dội sẽ cho bạn những âm thanh tinh khiết, dễ hiểu nhất.

Đầu tiên và quan trọng nhất, khi đầy người, điểm diễn ít phản dội âm thanh hơn, vì hầu hết thân thể con người đều hấp thụ âm thanh và ngăn chặn phản dội, vì thế cụm từ: "Âm thanh sẽ tốt hơn khi có nhiều người vào". Dĩ nhiên, điều này không phụ thuộc vào không gian.

Xem xét cách bố trí loa PA trong phòng, bạn có thể thấy chỗ âm thanh sẽ nảy ra khỏi tường và những bề mặt chưa cải tạo khác. Thí dụ, hệ thống loa line array đôi khi bị treo khá sát tường, thùng loa sẽ tỏa ra khá rộng. Điều này có nghĩa rằng rất nhiều năng lượng từ loa bị bức xạ với tường. Ngoài ra, vì bản chất của loa treo, và vì sự cần thiết bao phủ những hàng ghế khán giả trong mix, bạn có thể thấy vài thùng loa được hướng thẳng về phía sàn,sàn trống rỗng cũng phản dội âm thanh giống như tường.

Vấn đề bạn đang gặp phải là hệ thống được thiết lập theo cách người thiết lập nó làm việc tốt nhất, chẳng hạn như công ty PA, và không nhất thiết phải là những người đang xử dụng nó. Thông thường, công ty PA biết cách thiết lập tốt nhất cho hệ thống PA, nhưng không phải tại điểm diễn không có sự giám sát liên tục và khả năng thao tác của loa, bạn có thể kết thúc bằng âm thanh khá mờ đục.

Trong những tình huống như thế, làm sao bạn có được âm thanh đặc biệt hơn? Để bắt đầu, hãy thử tắt bất kỳ loa nào trên ban công hay sau vị trí mixer. (Hãy chắc chắn bạn đã nghe thật kỹ đang tăng cường âm thanh từ PA chính, và không thêm các tần số không muốn vào mix của bạn ở những chỗ đó). Bạn có thể giả định những người trong phòng sẽ hòa mình vào âm thanh chung quanh, trước khi loa có cơ hội phục hồi trở lại và ảnh hưởng đến những cái bạn đang nghe. Ngoài ra, nếu có những chỗ trong điểm diễn không được xử dụng trong show, hãy chắc chắn rằng đã tắt loa ở đó.

Xem xét quan trọngâm thanh trên mỗi điểm diễn đang bị phản dội về sân khấu. Bạn nên tránh âm phản dội này càng nhiều càng tốt, không chỉ vì micro sẽ thu được những phản dội, nhưng cũng có thể, và có lẽ quan trọng hơn, ban nhạc hầu hết không nghe được nhịp điệu nốt nhạc. Khán giả sẽ hấp thụ hầu hết âm thanh phản dội, nhưng cũng sẽ đi tới ban công thấp khá gần sân khấu, có thể tạo ra sự phản dội (đặc biệt là nếu ban công có tường kính). Nếu có thể, dùng màn dày bao nó lại. Nếu may, ban công bị bẻ góc, và âm thanh sẽ bị dội ra xa thay vì vào những đối tượng hay sân khấu.

Tính âm trên sân khấu (Stage Acoustics)

Với tất cả mọi âm thanh, yếu tố quan trọng nhất là nguồn âm. Chất lượng tín hiệu tốt, sẽ cho ra output tốt. Cũng như có preamp tuyệt vời giúp tạo ra âm thanh tuyệt vời, nhưng có âm thanh tuyệt vời trước preamp lại giúp còn nhiều hơn. Để bảo đảm điều này, bạn cần mức độ âm tốt sạch trên mỗi micro và micro nên cách ly với nhau, do đó, không có âm thanh nào khác đi qua . Tuy nhiên, bạn đang làm việc trên sân khấu và không phải trong studio, nên phản dội trên sân khấu khá phổ biến, và cũng có rất nhiều tiếng noise trên sân khấu. Để giảm tiếng noise này, bạn có thể cần đến yếu tố EQ để lấy những âm thanh đó ra. Âm thanh sân khấu càng trở nên quan trọng với micro, nếu bạn có nhiều micro trên sân khấu, càng dễ thu âm thanh môi trường chung quanh.

Ngoài ra, cách xử dụng kỹ thuật bố trí micro khác nhau sẽ có sự tách biệt bạn cần, cũng có nhiều cách xử lý vài âm thanh trên sân khấu. Bạn có thể mua những miếng mút bọt đủ hình dạng và kích cỡ cho mục đích này. Tuy nhiên, như một thực thể lưu động, chính giúp làm giảm phản dội trên sân khấu dễ hơn, bằng cách xử lý tính âm khá đơn giản, có thể tích hợp vào những thiết bị lưu diễn, hay thiết lập trên sân khấu. Hãy nhớ, bạn không muốn loại bỏ hoàn toàn những âm thanh đó, thay vào đó, bạn chỉ đơn thuần muốn giảm bớt hay chuyển nó đi chỗ khác.

Điều dễ làm nhất là có được phông hậu làm bằng vật liệu tốt, dày, không láng bóng. Điều dễ làm tiếp theo là trải sàn, chẳng hạn trải thảm trên sân khấu, có thể cản vài phản dội nảy lên khỏi sàn. Bạn cũng có thể xử dụng sàn Marley, là loại sàn bao bằng vinyl. Nó không có đặc tính âm học tốt nhất, nhưng vì nó không phải là bề mặt cứng, có nó còn hơn không. (Sàn Marley trải ra để giúp nghệ sĩ khỏi bị trượt trên sân khấu, nhưng sớm nhận ra nó cũng giúp vấn đề âm học).

Một cách giúp giảm phản dội từ sân khấu là xử dụng vách ngăn âm thanh. Đây là những phần tường nhỏ có thể tạo ra từ một khung gỗ nhồi đầy vật liệu thấm hút (như len dạ) và sau đó có thể che bằng vài vật liệu khác (thạch cao, carton, nỉ), loại này sẽ hấp thụ phản dội nhiều nhất. Hơi phức tạp vì bạn cần trông giống như một phần của bộ phông, cấu trúc dài khoảng 7 feet và rộng 3 feet là lý tưởng. Đặt hai bên sân khấu tại trung điểm, xoay nó vào trong một chút, và sau đó thêm hai cái hai bên chỗ ngồi người chơi trống, cũng xoay vào một chút, điều này sẽ giảm rất nhiều phản dội sân khấu. (mô tả về cách làm vách và bảng ngăn âm thanh, Internet là nguồn dữ liệu tuyệt vời). Vấn đề lớn nhất với vách ngăn là chiếm chỗ trên sân khấu nhưng nếu bạn đang có vấn đề với rất nhiều sự hy sinh trên sân khấu, có thể là cách làm.

Bạn cũng có thể muốn suy nghĩ về bao phủ bằng màn trên đầu sân khấu, treo trực tiếp trên ban nhạc. Điều này giảm đi hầu hết phản dội trở lại từ trên sân khấu. Ở vài nơi, nhà hát đặc biệt hơi lâu năm, đã xử dụng cách này để thả miếng phông từ trần, vì vậy sẽ không có nhiều không gian trên sân khấu, điều này có thể gây ra vài vấn đề âm thanh chung quanh sẽ quay xuống sân khấu.

Điều này cũng có nghĩa có đủ không gian để treo màn. Cho dù không luôn thật tế, vì không phải tất cả điểm diễn đều có khung sào ở đúng chỗ treo màn, nhưng bất cứ điều gì sẽ giúp. Hầu hết sẽ không gặp vấn đề nào, nhưng đây chỉ là vài lời khuyên hữu ích để cố gắng lấy nó ra khỏi mix của bạn. Về cơ bản, bạn đang làm một studio trên sân khấu. Vài ban nhạc sẽ không chịu điều này vì nó không phục vụ cho thiết lập của họ, nhưng nếu bạn đang xem xét làm show có âm thanh tốt, sau đó xử dụng những ý tưởng này, có thể là cách làm.

Bây giờ chúng ta đã làm ngừng việc âm thanh sân khấu vang vọng khắp nơi, bạn phải chắc micro của nhạc cụ chỉ thu tiếng riêng của . Luôn có âm tràn ra từ nhạc cụ này vào micro của nhạc cụ khác, nhưng có vài điều chúng ta có thể làm bớt đi.

Tránh thu âm từ micro khác là suy nghĩ nhẹ ngoài lề, thậm chí ý tưởng đơn giản lại có thể rất hiệu quả. Thí dụ, cách ngăn chặn âm thanh di chuyển từ nơi này đến nơi khác tốt nhất là đặt rào cản ở phía trước nó. Hãy suy nghĩ về điều này: Một phần nhạc kèn có thể nghe khá lớn trên sân khấu, do đó vị trí của nó có thể rất quan trọng. Khi tôi đi lưu diễn với Amy Winehouse, bố trí phần kèn đồng ra khỏi giữa mặt sau của ban nhạc, góc đối mặt với cô ta. Mặc dù điều này hình dung thì tốt, nhưng nhạc cụ thổi thẳng vào tai và microphone, làm đục micro của cô ta và những cái cô đã nghe qua loa monitor. Để cải thiện việc này, chúng tôi đã thực hiện một cái màn (screen) Perspex chặn bớt đằng sau chân micro và bao phủ họng của loa horn. Có màn này đã giúp gột bỏ vài tiếng noise chung quanh, ảnh hưởng đến âm thanh micro tổng thể, và cũng giảm xuống mức cần thiết trong loa monitor vì cô ta không nghe nhiều tiếng kèn đồng nữa.

Tác nhân lớn khác trong tiếng noisengười chơi trống, thường bố trí ngay phía sau ca sĩ, và đôi khi trên cái bục, làm cymbal phải phù hợp với micro. Cùng một phương pháp hữu ích sau đây: dùng màn chắn để ngăn chặn tiếng noise từ bộ trống (khi bạn thấy âm lượng tổng thể sân khấu giảm xuống là được). Vấn đề duy nhất khi chắn màn lớn là thật sự có thể làm giảm âm phần còn lại của bộ trống, mà không phải lúc nào cũng quá tốt cho quản lý, record, và / hay nghệ sĩ. (Họ cũng đòi hỏi chuyện làm sạch rất nhiều, không có gì tồi tệ hơn hơn là nhìn thấy dấu vân tay nhờn trên màn). Thay vì thực hiện màn đủ lớn, có thể bố trí màn nhỏ hơn, chỉ che những cymbal ở mặt trước bộ trống. Ít nhất thì cách này bạn vẫn còn làm giảm mức độ high-end đi vào micro vocal.

Giảm lượng tiếng noise ra khỏi sân khấu cũng khá quan trọng. Tuy nhiên, điều này có thể gây ra vấn đề cho nghệ sĩ trên sân khấu, vì vậy, cũng như với bất cứ điều gì về live, nó cần sự thỏa hiệp. Một giải pháp là quay ampli guitar ngang trên sân khấu, hay hướng về phía sau sân khấu. Nếu ampli guitar trên sàn sân khấu với tay guitar đứng ngay phía trước nó, xoay ampli về phía trên đầu của họ, và họ sẽ không cần âm lượng cao.

Điều bạn có thể làm cuối cùng là cải thiện line micro, bằng cách giữ cho âm thanh loa không vào micro. Khi setup sân khấu, bạn nên lưu ý loa của PA chính đang hướng vào đâu. Nhớ lại thảo luận của chúng ta về những góc độ phân tán của loa, và cố gắng bao phủ tốt nhất cho toàn bộ khán giả. Đưa vào đầu bạn đi, đôi khi bạn có thể thấy một vài loa bố trí trên mặt trước của sân khấu, cho những khán giả ở hàng ghế đầu có thể nghe thấy đang xảy ra cái gì. Nếu micro vocal chính nằm trong khu vực này, bạn có thể thấy khó làm micro lên mức tối đa trước khi nó bị hú (feedback). Tôi đã luôn niềm tin vững chắc trong việc giữ micro như càng xa mặt sân khấu càng tốt. (có thể không phải lúc nào cũng xảy ra điều này, nhưng vài ca sĩ muốn gần khán giả, vì vậy hãy làm điều đó nếu có thể). Những khuyết điểm duy nhất về chuyện này, đó là thường bạn hay bộ trống ngay phía sau ca sĩ, do đó bạn có thể thu nhận từ bộ trống một ít. (Tuy nhiên, nếu đánh trống không quá lớn hay là ngồi dịch sang một bên, đây là điều tốt). Một giải pháp di chuyển loa ra xa micro và sân khấu, và xử dụng micro định hướng cao. Chúng ta sẽ xem xét cách micro hoạt động trong chương 13, nơi bạn có thể xem cách micro nhận âm thanh ra sao.

Vì vậy, để tổng hợp mọi cái ở đây, môi trường âm thanh sân khấu live có thể là một nơi ồn ào, và vì điều này, và với tất cả mọi cái về live, đều có sự thỏa hiệp. Tuy nhiên, có rất nhiều cách để bạn cải thiện chất lượng âm thanh trên sân khấu trong khi vẫn giữ chất lượng trên sân khấu tốt. Luôn bắt đầu với các phương pháp tinh tế hơn, nhưng nếu bạn vẫn còn vấn đề, hãy thử những biện pháp cực đoan hơn. Hãy nhớ, đôi khi bạn cần phải tô điểm nó lên một chút. Rốt cuộc, bạn đâu phải ở trong studio.

Hình lòng chảo (Concave Shapes)

Trong khi chúng ta đang ở trên chủ đề về âm thanh sân khấu, hãy nói một chút về hình dạng lõm, hay cụ thể hơn, sân khấu hình vòm (xem hình 11.1). Tôi đã thấy khá nhiều và rất nhiều trong những năm gần đây, âm thanh của bất kỳ hình thức sân khấu nào có mái vòm là khủng khiếp. Hình chảo tập trung sóng âm vào một điểm, và không may, điểm đó thường là nơi ca sĩ đang đứng. Rõ ràng, chuyện này không tốt cho âm thanh micro. Có thể rất khó kiểm soát, nhưng có một vài điều bạn có thể làm. Đầu tiên, giải thích cho người quản lý tour diễn của bạn, nó sẽ làm hại cả show, và tất cả công việc mệt nhọc các nghệ sĩ đã thực hiện tập luyện cho chương trình sẽ bị lãng phí ra sao, trừ khi trên sân khấu có màn treo. Nếu không thực hiện điều đó, hãy thử di chuyển tất cả mọi cái ra khỏi trung tâm sân khấu để tránh phản dội trực tiếp vào micro.

Figure 11-01

Hình 11.01:

Do hình dạng của sân khấu mái vòm, âm thanh tập trung trở lại vào trung tâm sân khấu, có thể chính xác vào nơi ca sĩ đang đứng.

Thật không may, nhà hát thường xử dụng hình chảo trong chuồng cu (amphitheater) (nơi không bao giờ vòng tròn hoàn hảo). Thay vào đó là hình dạng trên đầu, nó đi chung quanh khán giả và âm thanh không tập trung vào khán giả, nhưng điều này quan trọng hơn nhiều khi chúng ta không khuếch đại âm nhạc được. Ngày nay, làm show live rock từ những điểm diễn này gây ra tất cả loại vấn đề. Điểm nguồn âm thanh là đến từ sân khấu, và bản thân những điểm diễn này được xây dựng để khuếch đại âm thanh từ điểm đó. Thông thường trong môi trường chuồng cu này, chúng tôi treo một hệ PA ở trên điểm tối ưu dành cho âm thanh, nên chắc chắn nó sẽ hoạt động tốt hơn với âm thanh tự nhiên của phòng và đặt PA trên sân khấu hướng lên trên và vào phòng. Tôi thấy treo PA theo cách thông thường trong tình huống này, sẽ gây ra rất nhiều tổng hợp khó chịu ở phía sau phòng.

Royal Albert Hall ở London hình bầu dục, ngoại trừ trên sân khấu, nơi có lòng chảo. Hệ PA được treo ở đây, và âm thanh thu thập ở hai bên hành lang và đẩy hướng về phía sau, cho đến khi cả hai bên trở lại điểm trung tâm, nơi mà sau đó nó tổng hợp lại với nhau. Vấn đề này xuất hiện phổ biến ở hầu hết điểm diễn có hình dạng như thế này. (Ngoài ra, Albert Hall, điểm ở phía sau, dĩ nhiên, nơi tất cả âm thanh tổng hợp cũng là nơi đặt mixer) Trong trường hợp này, nếu chúng ta đặt hệ PA trên sân khấu và hướng vào phòng, làm việc với âm thanh chứ không phải là chống lại , chúng ta có thể nhận được kết quả tốt hơn. Tuy nhiên, nếu làm như vậy, chúng ta sẽ có vấn đề với tầm nhìn.

Kết luận

Môi trường mixing là một thế giới luôn thay đổi, và bạn sẽ không bao giờ kinh qua môi trường hoàn hảo khi giao dịch với sự tái tạo âm nhạc quy mô lớn. Rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến môi trường chúng ta làm việc, chẳng hạn sự thay đổi khí quyển như nhiệt độ, độ ẩm, và hướng gió. Khi thực hiện show ngoài trời, thí dụ, bạn cũng sẽ phải đối phó với gió. Trong trường hợp này, bằng cách xử dụng hệ thống PA có sức mạnh để thúc đẩy những tần số giải midhigh rất quan trọng. Không xử dụng hệ thống line array. có khả năng không bị mất nhiều decibel trên khoảng cách dài, nhưng công suất hình thành đầu sóng thật tế có vẻ khá yếu, làm cho hệ thống khá vô dụng trong bất cứ cáimạnh hơn luồng gió nhẹ. Ngay cả khi có hệ thống công suất lớn, để vượt qua yếu tố môi trường, mức độ (level) của PA sẽ rất lớn. Có nhiều yếu tố xem xét về môi trường khác như trong lễ hội ngoài trời, chẳng hạn như mưa. Tại hầu hết lễ hội châu Âu không có khuynh hướng bị mưa nhiều. Sau một phút, mặt trời có thể chiếu sáng trở lại, và sau đó những đám mây mưa đen lớn khó chịu bay qua chân trời và sân lễ hội của bạn. Tại thời điểm này, toàn bộ khán giả đều lấy ô dù hay ponchos không thấm nước của họ ra, làm cho âm thanh phản dội ra khỏi họ, đưa âm thanh vào thị trấn phía bên kia đồi và làm cho người dân địa phương bắt đầu phàn nàn. Những âm thanh đã ngừng bị hấp thụ bởi những thân người mềm và bị phản dội bởi bề mặt sáng bóng của tất cả vật dụng họ đã mua. Vì vậy, chỉ cần có một tiếng rất nhỏ trong nền âm đã trở thành phiền toái lớn hơn. Không phải là có thêm âm lượng, chỉ là có bề mặt nhiều hơn để âm thanh bị phản dội.

Hãy nhớ, âm thanh của bạn luôn có rất nhiều đối tượng nhún nhảy. Hãy xem tại điểm diễn và bề mặt bên trong nó. Hãy đề phòng những đối tượng kim loại sáng bóng gần vị trí mix của bạn, chẳng hạn như tay vịn hay ống dẫn máy lạnh. Tại buổi khai trương Cliff Hall Folkstone, tôi đã bị một tấm bảng đồng thau đánh bóng đặt ngay phía sau đầu tôi. Sau khi nhận được vài tiếng slapback khủng khiếp từ nó, cuối cùng tôi phải dùng vài màn phủ qua nó. PA cũng quan trọng như phòng, nhưng phòng không thay đổi. Do đó, bạn có thể cần giúp nó làm giảm âm thanh đó đi. Đặt màn Perspex, và EQ graphic cẩn thận. Hệ thống PA được thiết kế tốt có thể phù hợp với bất kỳ phòng nào và âm thanh sẽ tuyệt vời trong phòng bất kỳ. Nếu đang gặp khó với âm thanh, đây là yếu tố bạn cần phải giải quyết. Hãy suy nghĩ cẩn thận về những cách thức có thể thực hiện, vì bạn không muốn những cái quá phức tạp cho chính mình.

---------------- Hết chương 11 --------------

 

Add comment


GIÁO TRÌNH

CATALOG SCAN

Ai đang truy cập

We have 21 guests online
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay91
mod_vvisit_counterHôm qua714

Comment mới nhất

  • thienhungcaphe 21.08.2018 07:46
    Cám ơn rất hay, nhưng không thấy chương 6 ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:33
    Ngoài ra, tuỳ thuộc theo từng hãng sản ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:26
    Sorry Khi đọc về cấu tạo đèn Fresnel (hình ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:14  
  • huonggiangcbe 11.10.2014 19:20
    Cháu đã gửi mail đăng ký một quyển ...

    Read more...