Sound&Lightingvn Documents

Hoàn thiện hơn nghệ thuật nghe nhìn...

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Cẩm nang cho Soundman & Chương 10

 

 

CHƯƠNG 10

Hệ thống đi dây

Line Systems

 

Sau khi đã bố trí xong mixerrack ngoại vi, bạn sẽ phải chạy cable đa lõi (multicore) (hay ít nhất là nhờ đội kỹ thuật địa phương chạy cable cho bạn). Multicores cũng còn gọi là snake, hay đôi khi chỉ cần gọi là multi; là phương pháp nhận line micro từ sân khấu đến mỗi mixer, và sau đó trả lại tín hiệu âm thanh cho amplimixer monitor. (Chúng ta sẽ đi vào chi tiết hơn về multicores sau cũng trong chương này).

Trong hệ thống chuyên nghiệp, line tín hiệu hoạt động như sau:

# Nguồn input: Vocals, guitar, keyboard, v.v

# Microphone hay DI box: chúng ta sẽ thảo luận trong những chương tiếp theo khi nói về việc thiết lập sân khấu.

# Stage box (hộp sân khấu)

# Splitter rack (rack chia)

# Multicore

# Mixer

# Returns (trả lại)

Để hiểu thật chính xác v cách hệ thống làm việc ra sao, và lý do tại sao phải xử dụng , trước hết cần phải xem xét line không cân bằng (unbalanced) và cân bằng (balanced).

LINE KHÔNG CÂN BNG (UNBALANCED LINE)

Cable line unbalanced thường xử dụng để kết nối guitar và keyboard vào hệ thống PA. Bên trong, có một lõi cách điện duy nhất, chung quanh bao bọc bằng một màng, là một lưới dây. Màng này hoạt động như giáp chắn với những lĩnh vực ù (hum) tĩnh điện và RFI (nhiễu tần số radio).

Những loại cable này thường có jack cái 1/4 inch mono jack trên . Bạn có thể xác định sự khác biệt giữa hai jack mono và stereo, bằng cách đếm số khuyên tròn (ring). Jack mono có một chóp (tip) duy nhất, dây có một lõi đơn và giáp chắn, và jack âm thanh stereo có chóp và một khuyên tròn. Hệ thống dùng jack mono kết nối mọi cái trên khoảng cách ngắn rất tốt. Tuy nhiên, nếu chạy cable khoảng trên18 feet (6 mét), cable bắt đầu hoạt động như sợi dây ăng ten dài và sẽ thu nhận nhiều tiếng noise hơn bạn muốn trong mạch. Điều này, dĩ nhiên, là vấn đề lớn nếu bạn đang cố gắng gửi âm thanh vào mixer FOH và sau đó quay trở lại lần nữa, nên thường dài hơn 18 feet.

Để giải quyết vấn đề này, bạn phải xử dụng line balanced.

LINE CÂN BẰNG (BALANCED LINE)

Phần lớn thiết bị chuyên nghiệp, bao gồm cả micro, mixer, thiết bị ngoại vi, xử dụng hệ thống line balanced. Nhưng nó làm cái gì, và tại sao chúng ta phải xử dụng nó? Và quan trọng nhất, thực hiện điều này sẽ ảnh hưởng đến mix ra sao?

Để giải thích khái niệm này, cần phải xem xét balanced là gì. Ý tưởng cơ bản đằng sau line balanced không giống như đối tác unbalanced của nó, nó ngăn chặn bất kỳ tiếng hum nào có thể xâm nhập vào cable. Để hiểu tại sao, hãy suy nghĩ về cách cable truyền tín hiệu. Cable này bao gồm một cặp dây xoắn với nhau, gọi là lõi đôi (dual core). Cặp dây này có hai màu khác nhau, gọi là nóng (hot) và lạnh (cold). gói lại với nhau để cả hai phải có chung một sự can thiệp (cable thu nhận tiếng noise điện). Sau đó được bọc quanh bằng một màng, là mạng lưới dây bao quanh cả hai sợi cable bên tronggiáp chắn cho tín hiệu âm thanh khỏi tiếng noise điện bên ngoài.

Mỗi dây cable bên trong mang cùng một dạng sóng tín hiệu, ngoại trừ một trong hai dạng sóng bị m ngược phase chính xác 180 độ (phân cực ngược) với sóng kia. (Nhớ lại từ chương 2, nếu hai tín hiệu giống hệt nhau, nếu có phân cực nghịch, khi tổng hợp với nhau, tín hiệu đó sẽ bị triệt tiêu). Micro mixer đều có một mạch balanced bên trong. Mạch này xử dụng để chuyển đổi tín hiệu một dây trên micro thành dạng sóng ngược, đó là tín hiệu phân cực ngược với dây kia. Sau đó, khi tín hiệu đi đến mixer, preamp micro chuyển đổi cả hai tín hiệu thành đồng phase trở lại, sau đó khi tín hiệu đến mixer, tiếng hum bất kỳ đã bị triệt tiêu.

Cùng với hai dây mang tín hiệu, cũng có một màng giống như trong line unbalanced. Để cable balanced hoạt động đúng, bạn cần nối nó với jack 3 pin. Hầu hết thiết bị chuyên nghiệp dùng loại jack XLR3 đực và cái (male and female), đây là jack ba-pin, pin 23 dây hot và cold, và pin 1giáp chắn. Thỉnh thoảng, bạn sẽ gặp phải jack stereo ¼ inch, đực và cái. Như đã thảo luận trước đây, jack âm thanh stereo có thể được xác định bởi hai vòng (tip và ring) trên nó, mỗi cái có dây riêng, và cũng có giáp chắn (screen, shield).

Xử dụng hệ thống này có những ưu điểm khác ngoài việc triệt tiêu tiếng noise. Vì sẽ có hai dạng sóng, hai dây cable kết hợp tín hiệu của tại input của preamp micro. Điều này có nghĩa sẽ tăng gấp đôi biên độ và do đó nhận được tín hiệu mạnh hơn. Đây là lý do tại sao, khi cắt một dây hot hay cold, tín hiệu bị mất đi 6 dB (một nửa biên độ).

Ưu điểm của tất cả những điều này là chúng ta có thể gửi một tín hiệu tốt, mạnh, sạch sẽ, ngay cả khi cable line rất dài mà không bị tiếng hum, đáp ứng tần số cao của tín hiệu chỉ bị giới hạn bởi điện dung của dây cable. Chiều dài có thể nhận được tín hiệu rõ ràng thường là khoảng 0,2 mile (300 mét), chắc chắn dài hơn khoảng cách từ sân khấu đến mixer.

MC MICROLINE (MIC AND LINE LEVEL)

Khi làm âm thanh chuyên nghiệp, bạn sẽ gặp nhiều loại tín hiệu mạnh khác nhau, thí dụ, tín hiệu cho ra từ guitar hay ampli công suất. Cũng gặp với micro và các nhạc cụ khác trên sân khấu, chẳng hạn như keyboard, card sound. Cường độ tín hiệu từ micro là gọi là mức micro (mic-level), và sức mạnh của tín hiệu từ các nhạc cụ như keyboard và card sound được gọi là mức dòng (line level). Tín hiệu mic-level chỉ khoảng 2 mV (lên đến khoảng 1 volt khi âm thanh rất ồn với micro nhạy). Tuy nhiên, mức độ của tín hiệu sẽ được khuếch đại lên độ chừng 1,23 volt, rõ ràng có sự khác biệt lớn.

Vì tín hiệu trên sân khấu đều đi vào input micro, tất cả line-level trở kháng cao (high impedance), tín hiệu từ các nhạc cụ unbalanced, đều được chuyển đổi thành tín hiệu mic-level trở kháng thấp (bằng cách xử dụng DI box) và đưa từ sân khấu xuống multicore. (đưa tín hiệu line-level vào input micro có thể gây ra quá tải). Một khi nhận được mic-levelđầu multicore mixer, tín hiệu mic-level cần được khuếch đại thành tín hiệu line-level, là mức độ đưa đến ampli công suất. Bất kỳ phần nào của thiết bị preamp đang hoạt động với tín hiệu mic-level phải được khuếch đại thành tín hiệu line-level, được xử lý và định tuyến trong thiết bị.

Tăng mic-level để có thể làm việc với line-level cùa thiết bị điện tử (mixer, amplifier), bạn cần phải đưa nó vào preamp. Vì tín hiệu mic-level rất yếu, điều quan trọng là phảipre-amp cực kỳ tốt. Cần duy trì chất lượng tín hiệu của bạn ở đầu cuối đường dẫn tín hiệu, vì bất kỳ sự biến dạng (distortion) nào trong pre-amp chỉ sẽ được chuyển đi làm trầm trọng hơn, càng xa, line càng mất chất lượng ban đầu.

STAGE BOX và SATELLITE BOX

Khi bạn muốn cắm nhiều line micro, tốt nhất là để giữ mọi thứ gọn gàng nhất có thể, cách tốt nhất để làm điều này là qua hộp sân khấu (stage box). Stage box bất kỳ hộp nào trên sân khấu jack nối XLR cho micro của bạn. Từ những jack nối này, những tín hiệu micro đi vào dây tín hiệu multicore. Satellite box hay sub-snake cũng có khái niệm tương tự, đó là stage box nhỏ đi đến nhiều bộ phận khác nhau trên sân khấu. Nó có thể đưa tất cả line vào mặt trước bộ trống hay keyboard, thay vì tất cả đều vắt ngang sân khấu. Bạn có thể chạy satellite box nhỏ vào một trong những stage box chính, cắm jack XLR vào đó, và đưa tín hiệu đó vào FOH.

HỘP CHIA (SPLITTER BOX)

Nếu bạn vị trí rất may mắn, không cần điều khiển loa monitor từ FOH, bạn sẽ cần mixer monitor riêng biệt. Điều này có nghĩa là bạn sẽ cần phải chia tất cả line từ trên sân khấu cho mixer monitormixer FOH. Nói cách khác, bạn cần splitter box. Trong hầu hết trường hợp, splitter boxstage box chính cùng một phần thiết bị, và tất cả các line từ trên sân khấu đều chạy đến điểm này. Nếu chỉ chia những tín hiệu một lần, bạn hai line, có thể xử dụng bộ chia thụ động (passive). Tuy nhiên, nếu chia thêm lần nữa (cho mixer recording), bạn nên xử dụng bộ chia hoạt động (active). Sự khác biệt giữa chia passiveactive passive không đòi hỏi nguồn điện, trong khi đó active phải có nguồn. Xử dụng bộ chia active giúp giảm suy thoái tín hiệu trên đường dẫn.

MULTICORE

Multicorebộ cable tín hiệu nằm trong vỏ bọc thông thường. Mỗi sợi cable bên trong multicore đều mang tín hiệu khác nhau. Multicore mang tín hiệu micro từ nơi này sang nơi khác, thường là từ sân khấu đến mixer FOH. Cũng như cable line balanced chứa những cable dualcore xoắn cặp bên trong, multicores có nhiều cặp xoắn bên trong . cũng có jack nối nhiều pin lớn trên mỗi đầu của dây cable, sau đó chuyển sang đầu có jack nối XLR (còn gọi là breakout hay fan-out). Những đầu này có nhiều line ra từ multicore để cắm vào mixer, chẳng hạn như dây cable micro.

Multicore có hai loại, analogdigital. Multicore analog liên quan đến trang thiết bị khá nặng, đưa những tín hiệu micro analog vào cable. Tuy nhiên, multicore digital chỉ mang dữ liệu (data) và làm việc với dễ hơn nhiều. Vì đơn giản chỉ truyền dữ liệu thay vì đưa âm thanh vào nó, không nặng như multicores analog, cắm vào rất nhanh, và không choán chỗ. Ngoài ra, nó bị can thiệp ít hơn multicore analog. Thường xử dụng cable Ethernet Cat5/6 để truyền tải dữ liệu. Mặc dù cable multi digital có vài loại khác nhau, tất cả tương đối tương tự như nhau.

Nếu làm việc với multicore analog, bạn nên làm quen với dây return multicore. Dây này đưa tr lại bất kỳ tín hiệu âm thanh nào từ mixer đến sân khấu, giống như main mix hay monitor send đưa đến ampli công suất, và bất kỳ matrix send nào. Thỉnh thoảng bạn có thể bắt gặp sự giao nhau của hệ thống FOH, nếu xử dụng trên multicore analog, những send này sẽ được chia thành nhiều giải tần khác nhau và gửi đến ampli công suất bằng dây return multicore.

Dây nguồndây khác sẽ chạy bên cạnh multicore FOH. Hãy chắc chắn giữ cho bất kỳ đường dây điện nào cách xa multicore ít nhất 1 foot, để những tín hiệu micro trong multicore không thu được tiếng hum từ đường dây điện. Điều quan trọng là, như chúng ta đã thấy trước đây, hệ thống PA và bất cứ điều gì kết nối với nó, tất cả đều trên cùng một mạch điện. Do yêu cầu này, bạn phải chạy nguồn điện cho thiết bị phân phối nguồn chính trên sân khấu.

-------------------- Hết chương 10 -------------------

 

 

 

Add comment


GIÁO TRÌNH

CATALOG SCAN

Ai đang truy cập

We have 23 guests online
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay93
mod_vvisit_counterHôm qua714

Comment mới nhất

  • thienhungcaphe 21.08.2018 07:46
    Cám ơn rất hay, nhưng không thấy chương 6 ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:33
    Ngoài ra, tuỳ thuộc theo từng hãng sản ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:26
    Sorry Khi đọc về cấu tạo đèn Fresnel (hình ...

    Read more...

     
  • tanngoclighting 17.10.2014 00:14  
  • huonggiangcbe 11.10.2014 19:20
    Cháu đã gửi mail đăng ký một quyển ...

    Read more...